Phòng chống & cộng đồng — trang 3
Hướng dẫn thực hành phòng chống côn trùng và bệnh truyền qua côn trùng cho gia đình, trường học, khu dân cư.
— lượt xem96 bài · mới nhất trước
Sau mưa: thám tử nhí đổ–úp–đậy xô, khay cây và khay điều hòa
CDC: mỗi tuần đổ sạch và cọ, úp, đậy kín hoặc bỏ vật chứa nước (xô, khay cây, đồ chơi, bể chim…). Sau mưa hoặc lũ, lặp lại với lốp, bạt, xô, khay. Thám tử nhí làm cùng người lớn — không tự cầm hoá chất diệt ấu trùng.
Đọc bài →Dengue: dấu hiệu cảnh báo và sốt xuất huyết nặng theo CDC
CDC: khoảng 1/4 người nhiễm dengue bị bệnh; trong số người bệnh, khoảng 1/20 tiến triển dengue nặng. Dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện 24–48 giờ sau khi hạ sốt: đau/nhạy bụng, nôn ≥3 lần/24 giờ, chảy máu mũi–nướu, nôn ra máu hoặc máu trong phân, mệt/bứt rứt bất thường — cần đến cơ sở y tế ngay. Không dùng aspirin/ibuprofen khi nghi dengue.
Đọc bài →Máng xối và nước đọng quanh nhà: IPM chống muỗi theo EPA & CDC
EPA và CDC đặt loại bỏ nước đọng làm nền IPM chống muỗi quanh nhà: máng xối, xô, lốp, bạt, khay cây, bể chim… EPA: đổ/thay nước bể chim, đài phun, khay cây ít nhất mỗi tuần; giữ nước hồ bơi tuần hoàn. CDC: mỗi tuần đổ–cọ–úp–đậy vật chứa. Không thay bằng một bình xịt trưởng thành.
Đọc bài →Quần áo dài lúc chạng vạng: thám tử nhí giảm đốt khi chơi ngoài sân
CDC khuyên mặc áo dài tay và quần dài rộng rãi để muỗi khó đốt; với trẻ, mặc đồ che tay–chân. CDC West Nile khuyến cáo hạn chế ngoài trời lúc chạng vạng–bình minh khi muỗi Culex hoạt động mạnh. Thuốc xua và permethrin trên quần áo là việc của người lớn — thám tử nhí không tự cầm hoá chất.
Đọc bài →Zika trong thai kỳ: hội chứng bẩm sinh theo CDC và vì sao vẫn phải phòng đốt
CDC: virus Zika có thể truyền từ người mang thai sang thai nhi; nhiễm khi mang thai có thể dẫn tới congenital Zika syndrome (CZS) và dị tật não–mắt. Trong dữ liệu đăng ký Mỹ, khoảng 5% trẻ sinh ra từ thai kỳ có bằng chứng nhiễm Zika gặp dị tật liên quan; nguy cơ cao hơn ở quý 1–2. Nhiễm khi không mang thai không làm tăng nguy cơ cho thai kỳ sau. Phòng: tránh đốt muỗi và lây qua đường tình dục.
Đọc bài →Rệp giường: nhiệt 49°C và thuốc trong IPM — EPA không chọn một mình
EPA: kiểm soát rệp giường cần thời gian và kiên nhẫn; IPM kết hợp nhiều biện pháp, kể cả dùng thuốc có chừng mực. Sấy quần áo/ga ở nhiệt cao khoảng 30 phút; đốt nóng đồ hoặc phòng tới ít nhất 120°F (~49°C) trong 90 phút để diệt cả trứng. Nhiệt không để lại dư lượng nên phải ngăn tái nhiễm. Thuốc chỉ là một phần kế hoạch; chọn sản phẩm đăng ký EPA ghi nhãn rệp giường.
Đọc bài →Lưới cửa sổ: thám tử nhí giúp nhà mình chặn muỗi vào
CDC khuyên dùng lưới cửa sổ–cửa ra vào, sửa chỗ rách, và máy lạnh nếu có để giữ muỗi ngoài nhà. Thám tử nhí cùng người lớn kiểm tra lưới — không tự cầm hoá chất. Quần áo dài và màn xe đẩy bổ sung khi ra ngoài.
Đọc bài →Viêm não Nhật Bản: muỗi Culex, ruộng lúa và vì sao WHO nhấn mạnh tiêm chủng
WHO: virus JEV (flavivirus) lây qua muỗi Culex (chủ yếu C. tritaeniorhynchus); chu kỳ muỗi–lợn/chim nước. Ước ~100.000 ca lâm sàng/năm; khoảng 1/250 nhiễm thành bệnh nặng; tử vong ở ca viêm não có thể tới 30%. Không có thuốc đặc trị; vaccine an toàn–hiệu quả; WHO khuyến nghị đưa vào lịch tiêm nơi JE là vấn đề y tế công cộng.
Đọc bài →Ruồi trong bếp: vệ sinh, đậy rác và cống sàn — EPA đặt trước hoá chất
EPA mô tả IPM bốn bước: ngưỡng hành động, giám sát–định danh, phòng ngừa, rồi mới kiểm soát. Toolkit IPM 2021 nhấn vệ sinh bếp là bước đầu quan trọng; làm sạch cống sàn hàng tuần vì mỡ và vụn thức ăn thu hút ruồi; lưới cửa–lỗ thông gió; đậy thức ăn và thùng rác kín.
Đọc bài →Virus West Nile ở ngựa: vật chủ tận tiền, muỗi Culex và phòng không nêu tên thuốc
CDC: WNV lây chủ yếu qua muỗi Culex; chu kỳ muỗi–chim. Người, ngựa và động vật có vú khác là vật chủ tận tiền (dead-end). Có vaccine được cấp phép giảm nguy cơ nhiễm ở ngựa; chưa có vaccine cấp phép cho người. Phòng: giảm đốt muỗi; hỏi thú y về lịch phòng cho ngựa — bài không nêu thương hiệu.
Đọc bài →Đổ nước đọng mỗi tuần: thám tử nhí đi tìm ổ muỗi đẻ trứng
CDC nhắc muỗi đốt cả ngày lẫn đêm và đẻ trứng ở chỗ giữ nước. Nhiệm vụ của thám tử nhí: cùng người lớn mỗi tuần đổ, chà, lật hoặc đậy lốp, xô, đồ chơi, bể, chậu chim, đĩa lót chậu và thùng rác — không tự cầm hoá chất.
Đọc bài →Leptospirosis sau mưa lũ: chuột, nước bẩn và cách giảm nguy cơ
CDC mô tả leptospirosis do vi khuẩn Leptospira trong nước tiểu động vật nhiễm, dễ tăng sau bão hoặc lũ. Ủ bệnh thường 2–30 ngày. Phòng: tránh bơi/lội nước nghi nhiễm, che vết thương, mang ủng chống nước, kiểm soát gặm nhấm.
Đọc bài →Chuột trong nhà: bịt lỗ, cắt thức ăn — EPA khuyên làm trước khi đặt bẫy
EPA nhắc có thể không thấy chuột trừ khi mật độ cao. Dấu hiệu: phân, tổ, bao bì bị cắn, lỗ trên tường–sàn, mùi. Phòng bằng bịt lỗ (có thể dùng len thép), dọn chỗ làm tổ, cắt thức ăn–nước, đậy rác kín.
Đọc bài →Giun tim ở chó (Dirofilaria): muỗi đốt, triệu chứng và phòng không dùng tên thuốc
CDC gọi nhiễm Dirofilaria immitis ở chó là bệnh giun tim. Lây qua muỗi (Aedes, Anopheles, Mansonia…). Ở chó có thể tắc động mạch phổi, ho, mệt khi vận động. Phòng: giảm đốt muỗi; hỏi thú y về lịch phòng — bài không nêu thương hiệu.
Đọc bài →Xịt muỗi cho bé đúng cách: thám tử nhí hỏi người lớn trước
CDC nhắc muỗi đốt cả ngày lẫn đêm. Với trẻ, người lớn chọn thuốc xua đã đăng ký, không bôi lên tay–mắt–miệng, không dùng dầu khuynh diệp chanh cho bé dưới 3 tuổi, và vẫn phải đổ nước đọng mỗi tuần.
Đọc bài →Sốt Oropouche: triệu chứng dễ nhầm dengue và vai trò của muỗi vằn nhỏ
WHO mô tả sốt Oropouche do virus truyền chủ yếu qua muỗi vằn nhỏ Culicoides paraensis, có thể cả một số loài muỗi. Triệu chứng giống dengue và chikungunya. Không có vắc-xin; màn thường kém hiệu quả vì côn trùng này rất nhỏ.
Đọc bài →Gián trong nhà và hen suyễn: CDC khuyên đừng xịt sương mù
CDC xếp gián vào nhóm yếu tố kích hoạt cơn hen ở nơi có thức ăn và vụn bánh. Cách làm: cắt nước–thức ăn, hộp kín, đậy rác, hút bụi, trám khe — và tránh bình xịt, máy phun sương vì có thể gây cơn hen.
Đọc bài →Nhện trong nhà: bạn hữu ích? Thám tử nhí quan sát an toàn
Hầu hết nhện trong nhà giúp bắt côn trùng và hiếm khi đốt người. Cùng thám tử nhí học cách quan sát từ khoảng cách an toàn, khi nào cần gọi người lớn, và vì sao không nên đập nhện bừa bãi.
Đọc bài →Chikungunya: đau khớp kéo dài và cách phòng muỗi Aedes
WHO mô tả chikungunya do virus truyền qua muỗi Aedes đốt ban ngày, với sốt và đau khớp có thể kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng. Không có thuốc kháng virus đặc hiệu — phòng đốt và giảm nơi sinh sản là nền tảng.
Đọc bài →Rệp giường khi đi khách sạn: checklist EPA trước khi ngủ
EPA khuyên kiểm tra phòng, nệm, đầu giường và giá hành lý trước khi ngủ; để vali trên giá thay vì giường/sàn; về nhà thì giặt và sấy nóng, cất vali xa phòng ngủ.
Đọc bài →Có câu hỏi về côn trùng tại cơ sở của bạn?
Gửi ảnh chụp mẫu (kèm nơi phát hiện, thời gian, số lượng) hoặc nhu cầu khảo nghiệm — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.