Demodex canis: “cá sấu” trong nang lông
Merck: bệnh xuất hiện khi số lượng lớn Demodex canis trong nang lông và tuyến bã. Số ít cái ghẻ này là hệ vi sinh bình thường của da chó, truyền từ mẹ sang con khi bú trong 72 giờ đầu; vòng đời hoàn toàn trên vật chủ và không được coi là bệnh lây lan giữa các chó [1].
- Cơ chế phức tạp; thể toàn thân có yếu tố di truyền mạnh; ức chế miễn dịch tự nhiên hoặc do thuốc có thể khởi phát bệnh [1].
- Nhiễm khuẩn sâu nang lông, furunculosis hoặc viêm mô tế bào thứ phát thường làm bệnh nặng hơn [1].
Ba thể lâm sàng
| Thể | Đặc điểm chính |
|---|---|
| Khu trú | Thường < 1 tuổi; 1–5 đốm rụng lông, đỏ, vảy quanh mõm, mắt, chân trước; ngứa nhẹ hoặc không; hay tự khỏi [1] |
| Toàn thân juvenile | Khiếm khuyết miễn dịch tế bào di truyền; đỏ da (“red mange”), rụng lông, tiết bã, đóng vảy; hay kèm viêm da bàn chân [1] |
| Toàn thân adult-onset | Thường > 3 tuổi; kèm u lympho, Cushing, suy giáp, đái tháo đường… hoặc không tìm ra bệnh nền [1] |
💡 Bạn có biết? WAVD (2020): chó trẻ bị demodicosis toàn thân không nên nhân giống; chó già cần tìm bệnh nền ức chế miễn dịch [2].
Chẩn đoán và điều trị
- Chẩn đoán: cạo da sâu hoặc nhổ lông — thường thấy nhiều cái ghẻ, trứng, ấu trùng [1].
- Thể khu trú: có thể không điều trị; tiên lượng tốt [1].
- Thể toàn thân: Merck ghi nhận nhóm isoxazoline (afoxolaner, lotilaner, sarolaner hàng tháng hoặc fluralaner mỗi 12 tuần) đang là hướng ưu tiên; liều theo nhãn phòng ve bọ chét dù chỉ định demodicosis chưa được FDA phê duyệt tại Mỹ [1].
- Điều trị phải kéo dài đến khi ít nhất hai lần cạo da âm tính cách nhau một tháng, không chỉ đến khi hết triệu chứng [1].
- Corticoid chống chỉ định ở mọi bệnh demodicosis; nhiễm khuẩn thứ phát cần kháng sinh phù hợp [1].
Không tự mua thuốc. Liều, lựa chọn hoạt chất và thời gian ngừng thuốc do bác sĩ thú y quyết định theo sản phẩm được phép tại Việt Nam.
Xem thêm: Ghẻ lợn · Ghẻ người · Ve chó nâu.
Demodex canis có lây dễ giữa các chó trưởng thành không?
Không được coi là bệnh lây lan theo kiểu ghẻ Sarcoptes [1].
Thể khu trú thường xử lý thế nào?
Nhiều ca tự khỏi, có thể không cần thuốc [1].
Khi nào được dừng thuốc thể toàn thân?
Sau ít nhất hai lần cạo da âm tính cách nhau một tháng [1].
Nguồn tham khảo
- Merck Veterinary Manual — Mange in Dogs and Cats: Canine Demodicosis (Dryden M.W., rà soát 03/2023, cập nhật 05/2025) — truy cập 14/10/2026.
- Mueller R.S. et al. (2020) — Diagnosis and treatment of demodicosis in dogs and cats, Veterinary Dermatology 31: 4–e2 (WAVD consensus, PDF) — truy cập 14/10/2026.
Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.