Hotline 0996.85.85.85vectoris@vectoris.vn Gửi ảnh mẫuChính sách biên tập
Bài mới nhất
Gặp con rết: thám tử nhí không cầm, không bắt — lỡ bị cắn thì rửa xà phòng, chườm lạnh và báo người lớnBệnh Lyme (Borreliosis): vi khuẩn Borrelia do ve Ixodes truyền, vết ban đỏ lan rộng và vì sao gỡ ve sớm quan trọng — theo ECDCNhện góa phụ đen (Latrodectus) quanh nhà kho, gara: nhận diện dấu đồng hồ cát, dọn bừa bộn và làm gì khi bị cắn — theo UC IPMRuồi sừng (Haematobia irritans) trên bò: hút máu 20–38 lần mỗi ngày, ngưỡng 200 con/bò thịt và cách đếm ruồi trước khi xử lýMuỗi tìm ra người bằng cách nào? CO₂ hơi thở, mùi da, hình ảnh và nhiệt — điều các thí nghiệm đột biến gen Gr3 và orco cho thấyĐể muỗi tự mang thuốc tới ổ bọ gậy: “trạm phát tán” pyriproxyfen phủ 94–100% ổ đẻ trong thử nghiệm ở Peru và BrazilQuy cách FAO/WHO cho thuốc trừ dịch hại (JMPS): “sản phẩm tham chiếu”, xác định tương đương và vì sao không áp dụng cho hàng “na ná”Gặp tổ kiến lửa: thám tử nhí đứng xa — lỡ bị bò lên chân thì phủi nhanh, đừng xả nước
Trẻ em

Gặp con rết: thám tử nhí không cầm, không bắt — lỡ bị cắn thì rửa xà phòng, chườm lạnh và báo người lớn

Rết sống ở chỗ tối, ẩm trong nhà và ngoài vườn, săn côn trùng vào ban đêm. Rết to như Scolopendra có thể cắn rất đau: đau rát lan dọc ngón tay, ngón chân, sưng đỏ, có khi kéo dài vài giờ đến vài ngày. Quy tắc của thám tử nhí: không cầm, không bắt rết, bật đèn trước khi lục chỗ tối, giũ giày dép trước khi xỏ. Nếu bị cắn: báo người lớn, rửa nhiều xà phòng và nước (không rửa bằng cồn), chườm đá bọc khăn 10 phút rồi nghỉ 10 phút. Khó thở, sưng họng, tim đập nhanh là dấu hiệu dị ứng cần đi cấp cứu ngay.

· Đăng 10/10/2026· Ngày rà soát 10/10/2026· 4 phút đọc

Góp ý, đính chính: vectoris@vectoris.vn

Rết là ai? Nhiều chân, chạy nhanh, thích chỗ tối ẩm

Merck Manual giải thích cách phân biệt: rết có một đôi chân mỗi đốt, chân mọc ra hai bên nên nhìn ngang thân rết dẹt; còn cuốn chiếu có hai đôi chân mỗi đốt nằm ngay dưới thân, thân tròn [3]. Cuốn chiếu không cắn, nhưng có thể tiết chất gây rát da [3].

Rết Scolopendra subspinipes
Rết Scolopendra subspinipes — Poison Control: nọc của rết Scolopendra gây đau rát có thể lan dọc chi, kéo dài vài giờ tới vài ngày.Ảnh: J. Roe (iNaturalist) · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
  • MedlinePlus: rết ưa chỗ tối, ẩm cả trong nhà lẫn ngoài trời; vết cắn của rết nhà thường không nguy hiểm [1].
  • Poison Control: phần lớn rết nhỏ và hiếm khi cắn người; chúng săn mồi ban đêm và còn giúp bắt gián, cá bạc, kiến [2].
  • Rết “cắn” bằng một đôi càng nọc đặc biệt ở đầu; nọc chứa nhiều chất, trong đó có histamine [1][2].

Bốn quy tắc của thám tử nhí

  • 🙅 Không cầm, không bắt rết, nhất là con to [1].
  • 💡 Bật đèn trước khi vào kho, gầm cầu thang, chỗ tối ẩm; đeo găng khi bê đồ cũ, củi [2].
  • 👟 Giũ giày dép, khăn, quần áo để dưới đất trước khi dùng.
  • 🧹 Cùng bố mẹ dọn bừa bộn, chuyển đống củi ra xa nhà để rết ít chỗ trốn [2].
💡 Bạn có biết? Poison Control cho biết nọc rết kém bền với nhiệt, nên ngâm chỗ bị cắn vào nước ấm có thể giúp giảm đau và sưng; chườm đá cũng làm giảm đau [2]. Việc này do người lớn làm, cẩn thận để nước không quá nóng.

Lỡ bị cắn: báo – rửa – chườm – theo dõi

  1. Báo người lớn ngay, ngồi yên và bình tĩnh.
  2. Rửa nhiều xà phòng và nước; không rửa bằng cồn. Nọc dính vào mắt thì rửa mắt bằng thật nhiều nước [1].
  3. Chườm đá bọc khăn sạch 10 phút, nghỉ 10 phút, rồi lặp lại [1].
  4. Vết cắn là vết thủng da: người lớn kiểm tra trẻ đã tiêm phòng uốn ván trong 10 năm gần đây chưa [2].

Thường gặp: đau, sưng, đỏ tại chỗ; hiếm khi sưng hạch hoặc tê [1]. Triệu chứng thường hết trong vòng 48 giờ, đôi khi sưng đau kéo dài tới 3 tuần [1][3].

  • Đi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu dị ứng: khó thở, tim đập nhanh, sưng họng [1], nổi mề đay, chóng mặt, sưng miệng [2].
  • Đi khám nếu vết cắn nhiễm trùng: sưng đỏ lan rộng, sốt, có mủ [2].
Rết và cuốn chiếu khác nhau ở chân thế nào?

Rết 1 đôi chân mỗi đốt, cuốn chiếu 2 đôi [3].

Bị rết cắn có nên rửa bằng cồn không?

Không — rửa bằng xà phòng và nước [1].

Trước khi xỏ giày để ngoài hiên, thám tử nhí làm gì?

Giũ giày thật kỹ.

Góc phụ huynh & thầy cô

Phụ huynh & nhà trường

Góc phụ huynh & thầy cô

  • Rết ưa nơi tối ẩm: giảm độ ẩm, dọn đồ cũ, lá mục, gạch đá chất đống quanh nhà và lớp học [1][2].
  • Người từng dị ứng với côn trùng đốt nên luôn mang theo bút tiêm epinephrine theo đơn bác sĩ [2].
  • Không cần dùng kháng sinh nếu vết cắn không có dấu hiệu nhiễm trùng [2].
  • Xem thêm: Chơi ngoài vườn an toàn · Gặp tổ kiến lửa · Gặp ong vo ve.

An toàn cho trẻ: trẻ em không tự cầm, pha, xịt hay chơi với bất kỳ hoá chất diệt côn trùng nào. Nếu cần dùng sản phẩm xua muỗi cho trẻ, người lớn đọc kỹ và làm đúng theo nhãn sản phẩm, trực tiếp bôi cho trẻ và giám sát. Bài viết không hướng dẫn liều lượng hay giới thiệu sản phẩm cụ thể.

Nguồn tham khảo

  1. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) — Centipede — truy cập 10/10/2026.
  2. Poison Control (National Capital Poison Center, Hoa Kỳ) — Centipede bites: How harmful are they? — truy cập 10/10/2026.
  3. Merck Manual Consumer Version — Centipede and Millipede Bites (cập nhật 01/2025) — truy cập 10/10/2026.

Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.

Loại bài: Trẻ em · Biên soạn: Ban biên tập VectorIS · Ngày rà soát: 10/10/2026. Bài viết mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn y tế, thú y hay chuyên môn tại chỗ. Xem chính sách biên tập.

Thấy thông tin cần đính chính? Email vectoris@vectoris.vn. Gặp con côn trùng lạ? Gửi ảnh mẫu — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.

Bài liên quan
MỚIY tế công cộng

Bệnh Lyme (Borreliosis): vi khuẩn Borrelia do ve Ixodes truyền, vết ban đỏ lan rộng và vì sao gỡ ve sớm quan trọng — theo ECDC

ECDC: bệnh Lyme (Lyme borreliosis) là bệnh nhiễm khuẩn do ve truyền phổ biến nhất ở vùng ôn đới châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á, do một số loài xoắn khuẩn thuộc nhóm Borrelia burgdorferi sensu lato gây ra và truyền qua vết đốt của ve Ixodes nhiễm khuẩn, chủ yếu là ve non và ve trưởng thành. Dấu hiệu sớm điển hình là ban đỏ di chuyển (erythema migrans) lan rộng dần từ chỗ ve đốt, sau 3–30 ngày. Không điều trị, vi khuẩn có thể lan tới khớp, tim, hệ thần kinh; phần lớn ca bệnh điều trị khỏi bằng vài tuần kháng sinh. Chưa có vaccine; phòng bệnh dựa vào tránh ve đốt và gỡ ve sớm vì nguy cơ lây tăng dần theo thời gian ve bám hút máu.

10/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚIĐô thị, công trình & mối

Nhện góa phụ đen (Latrodectus) quanh nhà kho, gara: nhận diện dấu đồng hồ cát, dọn bừa bộn và làm gì khi bị cắn — theo UC IPM

UC IPM: nhện góa phụ (chi Latrodectus) có bụng tròn, màu đặc trưng và giăng mạng rối, không theo hình mẫu. Con cái góa phụ đen trưởng thành dài khoảng 13 mm, đen bóng, có dấu đỏ hình đồng hồ cát ở mặt bụng. Chúng ưa lỗ hổng, khe nứt, rác và đồ bừa bộn quanh công trình: nhà kho, gara, tường đá, đống củi, thường trong khoảng 1 m sát mặt đất. Vết cắn hiếm gặp, chủ yếu xảy ra khi tay chạm vào chỗ nhện trú; nọc độc thần kinh gây đau cơ, co cứng bụng. Cách quản lý chính là dọn bừa bộn, hút bụi mạng nhện, đeo găng khi dọn kho; thuốc khó đem lại hiệu quả lâu dài. Bị cắn cần đi khám ngay.

10/10/2026· 5 phút đọc
Đọc bài →
MỚIThú y & chăn nuôi

Ruồi sừng (Haematobia irritans) trên bò: hút máu 20–38 lần mỗi ngày, ngưỡng 200 con/bò thịt và cách đếm ruồi trước khi xử lý

Ruồi sừng là ruồi hút máu nhỏ, sống gần như suốt đời trên lưng, vai, sườn bò và đẻ trứng vào phân bò tươi. Mỗi con hút máu khoảng 20–38 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 1,5 mg; trên bò thịt có thể gặp hàng nghìn con mỗi cá thể, có nơi tới 20 000 con. Bò bị quấy rầy liếm, giật da, quẫy đuôi, đá bụng, đứng tụm hoặc đứng dưới nước thay vì gặm cỏ. Các tài liệu khuyến nông Hoa Kỳ dùng ngưỡng kinh tế khoảng 200 con/bò thịt (100 con mỗi bên sườn) và 100 con/bò sữa đang vắt (50 con mỗi bên), ước lượng trên 10 con mỗi đàn. Quản lý nên kết hợp nhiều biện pháp và theo dõi định kỳ; bài không nêu tên thuốc cụ thể.

10/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚINghiên cứu & khoa học

Muỗi tìm ra người bằng cách nào? CO₂ hơi thở, mùi da, hình ảnh và nhiệt — điều các thí nghiệm đột biến gen Gr3 và orco cho thấy

Để sinh sản, muỗi cái Aedes aegypti phải tìm được người để hút máu. Tổng quan của Cardé (2015) cho thấy muỗi tích hợp nhiều tín hiệu: CO₂ trong hơi thở, rất nhiều mùi da, hình ảnh và nhiệt của vật chủ, và ở cự ly gần là độ ẩm. Thí nghiệm của McMeniman và cộng sự (2014) gây đột biến gen Gr3 — một tiểu đơn vị thụ thể CO₂ — khiến muỗi mất phản ứng với CO₂ và cả phản ứng do CO₂ kích hoạt với nhiệt và axit lactic, nhưng sức hút với người thật trong môi trường bán thực địa chỉ giảm nhẹ. DeGennaro và cộng sự (2013) cho thấy muỗi đột biến orco mất ưu tiên mạnh với người khi có CO₂. Kết luận: không có “một tín hiệu duy nhất” — đó là lý do phòng muỗi cần kết hợp nhiều lớp.

10/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
Công nghệ & sáng tạo

Để muỗi tự mang thuốc tới ổ bọ gậy: “trạm phát tán” pyriproxyfen phủ 94–100% ổ đẻ trong thử nghiệm ở Peru và Brazil

Khó nhất trong diệt bọ gậy Aedes là phủ được hết các ổ nước nhỏ, kín đáo. Một chiến lược mới lợi dụng chính hành vi của muỗi cái: đặt “trạm phát tán” có bụi pyriproxyfen — chất tương tự hormone trẻ (JHA) ngăn bọ gậy nở thành muỗi — ở nơi muỗi nghỉ; muỗi dính hạt thuốc rồi mang tới chỗ đẻ trứng. Ở Iquitos (Peru), Devine và cộng sự (2009) chỉ cần đặt trạm ở 3–5% diện tích chỗ nghỉ đã phủ gần như toàn bộ ổ nước theo dõi, 95–100% lứa bọ gậy chết vượt mức đối chứng, muỗi trưởng thành nở ra giảm 42–98%. Ở Manacapuru (Brazil), Abad-Franch và cộng sự (2015) dùng 100 trạm phủ tới 100% hộ và 94,3% ổ theo dõi, số muỗi nở giảm hơn 10 lần. Đây vẫn là kết quả thử nghiệm.

10/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →

Có câu hỏi về côn trùng tại cơ sở của bạn?

Gửi ảnh chụp mẫu (kèm nơi phát hiện, thời gian, số lượng) hoặc nhu cầu khảo nghiệm — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.