Một lớp công cụ mới, không thay màn
Ngày 13/8/2025, WHO công bố khuyến cáo ủng hộ spatial emanator (còn gọi là spatial repellent): thiết bị phát hoạt chất vào không khí để diệt muỗi, ngăn muỗi vào không gian đã xử lý, và cản muỗi tìm–đốt người. WHO gọi đây là lớp bổ sung cho màn tẩm hoá chất (ITN) và phun tồn lưu trong nhà [1].
Khác với màn, thiết bị có thể thêm một lớp bảo vệ khi người trong nhà đang hoạt động ban ngày, chưa ngủ dưới màn [1].
Khuyến cáo có điều kiện — đọc đúng phạm vi
- Khuyến cáo có điều kiện: dùng trong nhà, thêm vào ITN, để phòng và kiểm soát sốt rét ở trẻ em và người lớn tại nơi còn lây truyền [1].
- Dựa trên bằng chứng mức chắc chắn trung bình từ 5 nghiên cứu, đánh giá cả emanator thụ động và nhang muỗi. Các thử nghiệm emanator thụ động làm ở nơi đã có công cụ khác, như ITN [1].
- WHO tiền kiểm hai sản phẩm của SC Johnson & Son, Inc.: Mosquito Shield và Guardian, hoạt chất transfluthrin (xua, làm mất phương hướng và diệt muỗi truyền sốt rét). WHO nêu hiệu lực kéo dài tới khoảng 1 tháng và 12 tháng, theo từng sản phẩm [1].
Khoảng trống WHO chưa khuyên dùng rộng
WHO nêu còn thiếu bằng chứng về: hiệu quả khi dùng một mình; bảo vệ ngoài trời hoặc trong tình huống nhân đạo; vai trò trong quản lý kháng hoá chất [1].
Ngoài sốt rét, emanator đang được đánh giá với dengue và arbovirus khác. WHO cho biết thử nghiệm đầu ở Peru thấy giảm nhiễm arbovirus trong quần thể nghiên cứu; thử nghiệm thứ hai ở Đông Nam Á vừa xong và đang phân tích. Các nhóm xây dựng hướng dẫn của WHO sẽ xem dữ liệu này trước khi có khuyến cáo mở rộng [1]. Bài không diễn giải thêm tỷ lệ vì thông cáo không nêu con số.
Đây không phải hướng dẫn mua hay lắp tại nhà. Sản phẩm tiền kiểm phục vụ quyết định mua sắm của chương trình y tế. Không nêu giá.
Xem thêm: Sốt rét và muỗi Anopheles.
WHO khuyên dùng spatial emanator thay màn không?
Không. Khuyến cáo là dùng trong nhà cộng thêm với màn tẩm [1].
Hoạt chất của hai sản phẩm vừa tiền kiểm là gì?
Transfluthrin [1].
Nguồn tham khảo
- WHO — Spatial emanators recommendation and prequalification (13 August 2025) — truy cập 30/09/2026.
Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.