Hotline 0996.85.85.85[email protected] Gửi ảnh mẫuChính sách biên tập
Bài mới nhất
Gặp cuốn chiếu: thám tử nhí không đập, không vò — chúng cuộn tròn, không đốt; quét ra sân và báo người lớnBệnh do mèo cào (Bartonella henselae): bọ chét mèo lây sang mèo — rửa vết thương, phòng bọ chét, CDC không khuyên cắt móng để phòng bệnhĐuôi bật (springtails, Collembola): nhảy trong bồn rửa và chậu cây — hạ ẩm, để đất khô giữa lần tưới, không xịt thuốc xuống cốngGhẻ đỏ gà (Dermanyssus gallinae): hút máu ban đêm, ẩn khe chuồng ban ngày — chu kỳ khoảng 1 tuần, chuồng có thể còn ghẻ tới 9 tháng sau khi hết gàPhân tích bữa máu muỗi bằng barcode DNA (COI): mồi đặc hiệu động vật có xương sống đạt trên 98% mẫu thực địa trong thử của Reeves và cộng sựNIRS (quang phổ gần hồng ngoại) ước lượng tuổi muỗi: Mayagaya đạt khoảng 80% ngoài thực địa — Lambert cho thấy trung bình quần thể mới là chỉ số giám sát can thiệpThử nghiệm bán thực địa (semi-field) cho sản phẩm xua không gian: WHO PQT yêu cầu 3 nghiên cứu GLP, thường dùng experimental hut và thiết kế Latin squareGặp tai kẹp: thám tử nhí không cầm càng đuôi — quét hoặc hút sạch, báo người lớn, chúng không độc
Trẻ em

Côn trùng hay không? Đếm chân cùng thám tử nhí

Con nhện có phải côn trùng không? Ve, mò thì sao? Cùng thám tử nhí đếm chân, đếm phần cơ thể, chơi đố vui 5 câu và học cách “kiểm tra ve” sau khi chơi ngoài cỏ.

· Đăng 26/09/2026· Ngày rà soát 26/09/2026· 4 phút đọc

Góp ý, đính chính: [email protected]

12345612345678

Thám tử nhí nhận nhiệm vụ!

Trong vườn có một bạn bọ rùa đỏ chấm đen, một bạn nhện đang giăng tơ và một chú muỗi vo ve. Ai là côn trùng? Ai không phải? Hôm nay con là thám tử — dụng cụ duy nhất là… đôi mắt và đếm thật chậm.

Bọ rùa bảy chấm (Coccinella septempunctata)
Bọ rùa bảy chấm (Coccinella septempunctata) — một loài côn trùng: 6 chân, 3 phần cơ thể.Ảnh: Luc Viatour · CC BY-SA 3.0, ảnh đã cắt · Wikimedia Commons

Ba manh mối của côn trùng

Theo các nhà khoa học Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), côn trùng là những con vật có [1]:

  1. 🦵 6 chân (3 đôi chân).
  2. 🧩 3 phần cơ thể: đầu, ngực, bụng.
  3. 📡 1 đôi râu (ăng-ten) trên đầu.

Nếu có cánh, côn trùng thường có 2 đôi cánh — nhưng có loài không có cánh [1].

💡 Bạn có biết? Côn trùng có bộ xương ở bên ngoài cơ thể, giống như một bộ áo giáp — gọi là bộ xương ngoài [1].

Vậy con nhện thì sao?

Đếm chân nhện nào: 1, 2, 3… 8 chân! Những con vật có 8 chân như nhện, ve, bọ cạp thuộc nhóm hình nhện, không phải côn trùng [1].

Nhện nhảy (Phidippus regius)
Nhện nhảy (Phidippus regius) — có 8 chân nên không phải côn trùng.Ảnh: Nosferattus · CC0 · Wikimedia Commons
Con vậtSố chânLà côn trùng?
Bọ rùa6✔ Có
Muỗi6✔ Có
Kiến6✔ Có
Nhện8✘ Không
Ve8✘ Không
Bọ cạp8✘ Không

Đố vui 5 câu (bấm để xem đáp án)

1. Con muỗi có mấy chân?

Muỗi có 6 chân — muỗi là côn trùng [1].

2. Con nhện có phải côn trùng không?

Không. Nhện có 8 chân nên thuộc nhóm hình nhện [1].

3. Cơ thể côn trùng chia làm mấy phần?

3 phần: đầu, ngực, bụng [1].

4. Con ve có 8 chân. Ve là côn trùng hay không?

Không phải côn trùng — ve thuộc nhóm hình nhện, giống nhện và bọ cạp [1].

5. Chơi ở bãi cỏ về, con nên làm gì?

Nhờ bố mẹ kiểm tra khắp người xem có ve bám không, rồi đi tắm [2]. Xem mục dưới đây nhé!

Nhiệm vụ cuối: “kiểm tra ve” sau khi chơi ngoài cỏ

Ve rất nhỏ và hay bám vào người khi mình chơi ở bãi cỏ, bụi rậm. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khuyên: sau khi ở ngoài trời, hãy kiểm tra toàn thân [2], đặc biệt những chỗ ve thích trốn:

  • Dưới cánh tay, trong và quanh tai, rốn
  • Sau đầu gối, giữa hai chân, quanh eo
  • Trong và quanh tóc

Người lớn kiểm tra giúp các bạn nhỏ, rồi cả nhà đi tắm [2]. Thấy ve đang bám: gọi bố mẹ, con không tự gỡ.

Góc phụ huynh & thầy cô

Phụ huynh & nhà trường

Góc phụ huynh & thầy cô

  • Biến giờ ra chơi thành “thám tử đếm chân”: cho trẻ quan sát bằng mắt hoặc kính lúp, không bắt bằng tay.
  • Sản phẩm xua côn trùng cho trẻ: người lớn chọn sản phẩm phù hợp, đọc nhãn và tự tay thoa cho trẻ [3].
  • Xem thêm: Chơi ngoài vườn an toàn với côn trùng.

An toàn cho trẻ: trẻ em không tự cầm, pha, xịt hay chơi với bất kỳ hoá chất diệt côn trùng nào. Nếu cần dùng sản phẩm xua muỗi cho trẻ, người lớn đọc kỹ và làm đúng theo nhãn sản phẩm, trực tiếp bôi cho trẻ và giám sát. Bài viết không hướng dẫn liều lượng hay giới thiệu sản phẩm cụ thể.

Nguồn tham khảo

  1. USDA Agricultural Research Service — Just for Kids: Insects (What are insects?) — truy cập 26/09/2026.
  2. CDC — Preventing Tick Bites — truy cập 26/09/2026.
  3. CDC — How to Prevent Mosquito and Tick Bites (Vector-Borne Diseases) — truy cập 26/09/2026.

Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.

Loại bài: Trẻ em · Biên soạn: Ban biên tập VectorIS · Ngày rà soát: 26/09/2026. Bài viết mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn y tế, thú y hay chuyên môn tại chỗ. Xem chính sách biên tập.

Thấy thông tin cần đính chính? Email [email protected]. Gặp con côn trùng lạ? Gửi ảnh mẫu — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.

Bài liên quan
MỚIGóc trẻ em & trường học

Gặp cuốn chiếu: thám tử nhí không đập, không vò — chúng cuộn tròn, không đốt; quét ra sân và báo người lớn

Cuốn chiếu (millipede) khác rết: mỗi đốt có hai (hoặc bốn) cặp chân, thân tròn hơn, đi chậm và thường cuộn lại khi bị chạm. UC IPM cho biết chúng ăn lá mục, gỗ mục, giúp phân hủy chất hữu cơ; trong nhà chúng không gây hại đồ đạc và rủi ro sức khỏe thấp. Không đốt người như rết, nhưng một số loài tiết dịch tự vệ có thể kích ứng da hoặc mắt nếu bị vò. Quy tắc thám tử nhí: không đập, không vò, không đưa gần mắt; báo người lớn quét hoặc hút rồi thả ngoài sân ẩm. Người lớn giảm chỗ trú ẩm quanh móng nhà: lá mục, ván mục, tưới quá ướt.

15/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚIThú y & chăn nuôi

Ghẻ đỏ gà (Dermanyssus gallinae): hút máu ban đêm, ẩn khe chuồng ban ngày — chu kỳ khoảng 1 tuần, chuồng có thể còn ghẻ tới 9 tháng sau khi hết gà

Ghẻ đỏ gà (poultry red mite, Dermanyssus gallinae) hút máu gà, gà tây, bồ câu và nhiều chim khác trên toàn cầu; có thể đốt người nhưng không sống và không gây nhiễm kéo dài trên người. Merck Veterinary Manual: chúng ăn ban đêm, ban ngày ẩn dưới phân, trên sào đậu, ổ đẻ và khe chuồng; chu kỳ đời có thể hoàn thành chỉ trong khoảng 1 tuần; chuồng có thể còn nhiễm tới khoảng 9 tháng sau khi đưa gà đi. Nhiễm nặng làm giảm đẻ, tăng trọng, hiệu quả thức ăn, thiếu máu thậm chí chết. Chẩn đoán: tìm ghẻ trong ổ/khe ban ngày hoặc trên gà ban đêm. Phòng: gà sạch ghẻ, vệ sinh; xử lý phải phủ chỗ ẩn (áp lực cao vào khe), có thể kết hợp bụi trơ (đất tảo silic thực phẩm) khi thông gió tốt và đeo khẩu trang. Chỉ dùng sản phẩm được phép cho gia cầm theo hướng dẫn thú y tại Việt Nam.

15/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →
MỚINghiên cứu & khoa học

Phân tích bữa máu muỗi bằng barcode DNA (COI): mồi đặc hiệu động vật có xương sống đạt trên 98% mẫu thực địa trong thử của Reeves và cộng sự

Biết muỗi cái vừa hút máu loài nào giúp ước lượng nguy cơ truyền bệnh và thiết kế kiểm soát. Tổng quan của Kent (2009) mô tả các phương pháp phân tử thay thế huyết thanh học cổ điển. Reeves và cộng sự (PLoS Neglected Tropical Diseases, 2018) thiết kế bộ mồi khuếch đại đoạn barcode gen COI của động vật có xương sống mà hạn chế khuếch đại DNA muỗi, không cần PCR lồng hoặc multiplex phức tạp. Trên mẫu bữa máu thực địa chưa biết vật chủ, hơn 98% (60/61) mẫu được định danh tin cậy. Hạn chế: DNA cũ/thoái hóa khó khuếch đại; cần bảo quản lạnh nhanh và đoạn khuếch đại ngắn; vẫn phụ thuộc cơ sở dữ liệu tham chiếu COI. Phân tích bữa máu bổ sung — không thay — giám sát mật độ muỗi và kháng thuốc.

15/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →
Công nghệ & sáng tạo

NIRS (quang phổ gần hồng ngoại) ước lượng tuổi muỗi: Mayagaya đạt khoảng 80% ngoài thực địa — Lambert cho thấy trung bình quần thể mới là chỉ số giám sát can thiệp

Tuổi muỗi quan trọng hơn mật độ thô khi đánh giá biện pháp diệt trưởng thành, vì mầm bệnh cần thời gian ủ ngoại trên muỗi. Mayagaya và cộng sự (2009) dùng NIRS không phá mẫu: dự đoán loài Anopheles gambiae s.l. thực địa khoảng 80% (gần 100% với mẫu lab), phân nhóm tuổi trẻ/già khoảng 80% và ≥ 90% ở hai cực tuổi. Lambert và cộng sự (Scientific Reports, 2018) chỉ ra ước lượng từng con vẫn nhiễu, nhưng nếu giảm thiên lệch thì trung bình tuổi quần thể đủ chính để theo dõi hiệu lực màn/phun — kể cả khi đánh giá kháng pyrethroid. Hạn chế hiện nay: phổ lệch giữa các nghiên cứu, thường phải hiệu chuẩn lại theo quần thể/điều kiện bảo quản; chưa thay hoàn toàn giải phẫu buồng trứng hay PCR loài khi cần độ chắc tuyệt đối trên từng cá thể.

15/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →
Khảo nghiệm & tiêu chuẩn

Thử nghiệm bán thực địa (semi-field) cho sản phẩm xua không gian: WHO PQT yêu cầu 3 nghiên cứu GLP, thường dùng experimental hut và thiết kế Latin square

Sản phẩm xua không gian (spatial emanator) cần bằng chứng hiệu lực gần điều kiện dùng thực trước khi tiền thẩm định. Hướng dẫn WHO PQT/VCP Module 5 (bản v0, 08/2025) yêu cầu ba nghiên cứu bán thực địa ở các vùng địa lý khác nhau, tuân thủ GLP. Phương pháp điển hình là nghiên cứu nhà thử nghiệm (experimental hut) với tình nguyện viên (người ngủ hoặc bắt muỗi đáp — HLC); thiết kế Latin square để xoay người ngủ giữa các nhà, hạn chế nhiễu vị trí và người hấp dẫn. Mẫu thử gồm sản phẩm chưa già và đã già nhân tạo/thực địa; đối chứng âm và dương (sản phẩm đã tiền thẩm định cùng kiểu tác động). Điểm cuối thường gồm ức chế hút máu, ức chế đáp/đậu, bảo vệ cá nhân, knockdown và chết sau 24 giờ; chết đối chứng sau 24 giờ không được vượt 10%. Đây là cầu nối giữa thử lab/free-flight room và đánh giá cộng đồng.

15/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →

Có câu hỏi về côn trùng tại cơ sở của bạn?

Gửi ảnh chụp mẫu (kèm nơi phát hiện, thời gian, số lượng) hoặc nhu cầu khảo nghiệm — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.