Hotline 0996.85.85.85vectoris@vectoris.vn Gửi ảnh mẫuChính sách biên tập
Bài mới nhất
Côn trùng chui vào tai: thám tử nhí không ngoáy tay, không chọc tăm bông — ngồi yên và báo ngay người lớnSốt phát ban do bọ chét chuột (murine typhus): vi khuẩn Rickettsia typhi lây qua phân bọ chét — và là nguyên nhân của 1/3 ca sốt chưa rõ căn nguyên trong một nghiên cứu ở Hà NộiRận sách (booklice, Psocoptera) trong nhà ẩm, thùng giấy, giá sách: không cắn người — hạ độ ẩm dưới 45–50% mới là cách xử lý tận gốcGhẻ lợn (Sarcoptes scabiei var. suis): lợn ngứa, lắc đầu, cọ mình, chậm lớn tới 15% — vì sao phải xử lý cả đàn trong cùng một đợtTrứng muỗi vằn chịu khô hàng tháng: “áo giáp” kitin hình thành 11–13 giờ sau khi đẻ, sau 4 tháng vẫn nở gần một nửa — vì sao đổ nước thôi chưa đủ, phải cọ thành dụng cụAI nhận dạng loài muỗi qua ảnh: mạng nơ-ron tích chập đạt khoảng 97% trên 8–16 loài — nhưng gặp loài “lạ” hay đổi máy chụp thì độ chính xác giảmThử nghiệm hiệp đồng PBO trong ống WHO: 400 muỗi, 4 nhóm, ngưỡng 98% — cách biết PBO có “cứu” được hiệu lực pyrethroid ở quần thể muỗi kháng thuốcGặp bọ cạp: thám tử nhí không thò tay vào khe đá, khúc gỗ — lỡ bị chích thì rửa xà phòng, chườm đá và báo người lớn
Trẻ em

Côn trùng chui vào tai: thám tử nhí không ngoáy tay, không chọc tăm bông — ngồi yên và báo ngay người lớn

Khi chơi ngoài trời, đôi khi côn trùng bay hoặc bò vào tai. Nó có thể kêu vo vo, cựa quậy làm bé sợ và đau. Quy tắc của thám tử nhí: không ngoáy ngón tay vào tai vì côn trùng có thể đốt, không chọc tăm bông, que, kẹp vì sẽ đẩy nó vào sâu và làm hại màng nhĩ, ngồi yên và báo người lớn ngay. Theo MedlinePlus và Bệnh viện Nhi Philadelphia (CHOP), người lớn có thể nghiêng đầu bé cho bên tai bị côn trùng hướng lên chờ nó tự ra, hoặc nghiêng và lắc nhẹ đầu (không đánh vào đầu). Chỉ nhỏ dầu khi trẻ không đặt ống thông nhĩ, không có bệnh tai. Kể cả khi côn trùng đã ra vẫn nên cho bé đi khám.

· Đăng 13/10/2026· Ngày rà soát 13/10/2026· 4 phút đọc

Góp ý, đính chính: vectoris@vectoris.vn

123

Vì sao côn trùng lại chui vào tai?

CHOP cho biết côn trùng có thể bay vào tai và bị mắc kẹt khi trẻ đang chơi ngoài trời. Có con chết ngay trong tai, có con vẫn sống và cố bò ra; cả hai trường hợp đều làm trẻ sợ hãi, khó chịu, và côn trùng cần được lấy ra sớm [2].

Nhân viên y tế soi tai cho một em nhỏ bằng đèn soi tai (Gode, Ethiopia, 2005)
Nhân viên y tế soi tai cho một em nhỏ bằng đèn soi tai (Gode, Ethiopia, 2005) — côn trùng trong tai nên được nhân viên y tế kiểm tra lại, kể cả khi đã ra ngoài.Ảnh: U.S. Navy photo · Public domain · Wikimedia Commons
  • Phần sâu của ống tai là ống xương lót lớp da rất mỏng, rất nhạy cảm — vật gì đè vào cũng rất đau [1].
  • Côn trùng có thể làm hại tai bằng cách đốt hoặc cào vào màng nhĩ [2].

Bốn quy tắc của thám tử nhí

  • 🙅 Không ngoáy ngón tay vào tai — côn trùng có thể bị kích động và đốt [1].
  • 🚫 Không chọc tăm bông, que, ghim, kẹp vào tai — sẽ đẩy côn trùng vào sâu hơn và làm hại tai giữa, màng nhĩ [1][2].
  • 🧘 Ngồi yên, hít thở chậm — tiếng vo vo rất to vì côn trùng ở sát tai, nhưng bình tĩnh giúp người lớn xử lý dễ hơn.
  • 📣 Báo người lớn ngay, ở trường thì báo thầy cô hoặc phòng y tế.
💡 Bạn có biết? Tai không cần “ngoáy” mỗi ngày. MedlinePlus khuyên không cho bất cứ thứ gì vào ống tai khi chưa hỏi nhân viên y tế, và dạy trẻ không nhét đồ vật vào tai [1].

Người lớn làm gì? (bé chỉ xem, không tự làm)

  1. Trấn an bé, nói rằng mình sẽ giúp [2].
  2. Cho bé nghiêng đầu để bên tai có côn trùng hướng lên trên, chờ xem côn trùng tự bay hoặc bò ra [1]; hoặc nghiêng đầu sang bên và lắc nhẹ — tuyệt đối không đánh, đập vào đầu [2].
  3. Nếu trẻ có đặt ống thông nhĩ hoặc từng bị bệnh tai: không nhỏ gì vào tai, gọi bác sĩ ngay [2].
  4. Nếu trẻ không có các vấn đề trên và côn trùng còn sống, không tự ra: có thể nhỏ một ít dầu ăn, dầu ô liu hoặc dầu em bé để côn trùng ngạt và nổi ra; với trẻ em, kéo nhẹ dái tai về phía sau và xuống dưới khi nhỏ [1][2].
  5. Chỉ dùng dầu với côn trùng, không dùng với dị vật khác vì một số vật có thể trương lên [1].
  • Đau dữ dội, chảy máu hoặc chảy dịch từ tai có thể là thủng màng nhĩ: không nhỏ bất kỳ chất lỏng nào, đi khám ngay [1].
  • Đưa bé đi khám nếu côn trùng không ra, chỉ ra được một phần, hoặc sau đó bé sốt, tai có mùi hôi, chảy dịch [2].
  • Ngay cả khi côn trùng có vẻ đã ra, vẫn nên đi khám: mảnh nhỏ của côn trùng có thể kích ứng da ống tai [1].
Vì sao không được ngoáy ngón tay vào tai?

Vì côn trùng có thể bị kích động và đốt [1].

Tăm bông có giúp lấy côn trùng ra không?

Không — dễ đẩy nó vào sâu, làm hại màng nhĩ [2].

Việc đầu tiên thám tử nhí cần làm là gì?

Ngồi yên và báo người lớn ngay.

Góc phụ huynh & thầy cô

Phụ huynh & nhà trường

Góc phụ huynh & thầy cô

  • Không dùng nhíp, kẹp thò vào trong ống tai khi không nhìn thấy rõ vật — có thể gây hại nhiều hơn [1].
  • Không nhỏ dầu nếu trẻ có ống thông nhĩ, tiền sử bệnh tai, hoặc tai đang chảy máu, chảy dịch [1][2].
  • Sau mọi lần côn trùng vào tai, nên cho trẻ đi khám để nhân viên y tế soi tai kiểm tra lại [1].
  • Xem thêm: Gặp ong, ong vò vẽ · Gặp con rết · Gặp bọ cạp.

An toàn cho trẻ: trẻ em không tự cầm, pha, xịt hay chơi với bất kỳ hoá chất diệt côn trùng nào. Nếu cần dùng sản phẩm xua muỗi cho trẻ, người lớn đọc kỹ và làm đúng theo nhãn sản phẩm, trực tiếp bôi cho trẻ và giám sát. Bài viết không hướng dẫn liều lượng hay giới thiệu sản phẩm cụ thể.

Nguồn tham khảo

  1. MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) — Ear emergencies (sơ cứu cấp cứu tai) — truy cập 13/10/2026.
  2. Children's Hospital of Philadelphia (CHOP) — Insects in the Ear — truy cập 13/10/2026.

Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.

Loại bài: Trẻ em · Biên soạn: Ban biên tập VectorIS · Ngày rà soát: 13/10/2026. Bài viết mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn y tế, thú y hay chuyên môn tại chỗ. Xem chính sách biên tập.

Thấy thông tin cần đính chính? Email vectoris@vectoris.vn. Gặp con côn trùng lạ? Gửi ảnh mẫu — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.

Bài liên quan
MỚIY tế công cộng

Sốt phát ban do bọ chét chuột (murine typhus): vi khuẩn Rickettsia typhi lây qua phân bọ chét — và là nguyên nhân của 1/3 ca sốt chưa rõ căn nguyên trong một nghiên cứu ở Hà Nội

Theo CDC, sốt phát ban do bọ chét (murine typhus, sốt phát ban địa phương) do vi khuẩn Rickettsia typhi gây ra, lây chủ yếu qua bọ chét chuột phương Đông Xenopsylla cheopis và bọ chét mèo. Vi khuẩn nằm trong phân bọ chét, bị chà vào vết đốt, vết xước, niêm mạc mắt hoặc hít phải; bệnh không lây từ người sang người. Triệu chứng xuất hiện sau 3–14 ngày: sốt, rét run, đau đầu, đau cơ, buồn nôn, đau bụng, ho; khoảng một nửa người bệnh nổi ban, thường từ ngày thứ 5. Một nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai năm 2001–2003 ghi nhận 33,3% bệnh nhân sốt cấp chưa rõ nguyên nhân mắc bệnh này. Không có vắc xin; phòng bệnh bằng kiểm soát chuột, trị bọ chét cho thú cưng và tránh tiếp xúc động vật hoang.

13/10/2026· 5 phút đọc
Đọc bài →
MỚIĐô thị, công trình & mối

Rận sách (booklice, Psocoptera) trong nhà ẩm, thùng giấy, giá sách: không cắn người — hạ độ ẩm dưới 45–50% mới là cách xử lý tận gốc

Rận sách (booklice, nhóm psocid thuộc bộ Psocoptera) là côn trùng nhỏ 1–2 mm, màu trắng ngà đến xám, không phải chấy rận thật, không cắn người hay thú cưng. Chúng sống nơi ấm, ẩm, ít bị động tới, ăn nấm mốc, bột hồ đóng sách, giấy dán tường và đôi khi có trong bột, ngũ cốc. Thấy rận sách là dấu hiệu nhà đang có vấn đề ẩm mốc. Theo các trường đại học Hoa Kỳ, rận sách không sống được khi độ ẩm tương đối xuống dưới 45–50%; cách xử lý là hút bụi, bỏ đồ mốc, dùng máy hút ẩm hoặc quạt thông gió, sửa ống rò, kê thùng giấy khỏi sàn và đựng thực phẩm khô trong hộp kín. Thuốc diệt côn trùng thường không cần và không hiệu quả khi nhà vẫn ẩm.

13/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚINghiên cứu & khoa học

Trứng muỗi vằn chịu khô hàng tháng: “áo giáp” kitin hình thành 11–13 giờ sau khi đẻ, sau 4 tháng vẫn nở gần một nửa — vì sao đổ nước thôi chưa đủ, phải cọ thành dụng cụ

CDC cho biết muỗi vằn Aedes đẻ trứng trên thành trong của dụng cụ chứa nước, ngay trên mặt nước; trứng bám chặt như keo và có thể sống khô tới 8 tháng. Nghiên cứu của Rezende và cộng sự (BMC Developmental Biology, 2008) cho thấy phôi Aedes aegypti có khả năng chịu khô một cách đột ngột vào khoảng 11–13 giờ sau khi đẻ, trùng với lúc hình thành lớp biểu bì thanh mạc (serosal cuticle) có chứa kitin. Thí nghiệm của Brown và cộng sự (J Med Entomol, 2017) trên 7.564 trứng cho thấy tỷ lệ nở giảm khoảng 0,27% mỗi ngày lưu trữ: khoảng 68% ở 56 ngày, 43% ở 118 ngày và vẫn khoảng 16% sau 290–298 ngày. Vì trứng tích luỹ theo mép nước rút và nở loạt khi mưa về, CDC khuyên mỗi tuần đổ và cọ rửa, úp, đậy hoặc bỏ dụng cụ chứa nước.

13/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
Khảo nghiệm & tiêu chuẩn

Thử nghiệm hiệp đồng PBO trong ống WHO: 400 muỗi, 4 nhóm, ngưỡng 98% — cách biết PBO có “cứu” được hiệu lực pyrethroid ở quần thể muỗi kháng thuốc

PBO (piperonyl butoxide) ức chế enzym giải độc, chủ yếu là mono-oxygenase, giúp pyrethroid diệt lại muỗi kháng thuốc theo cơ chế này; PBO được tẩm cùng pyrethroid trên màn pyrethroid-PBO. Quy trình chuẩn (SOP) WHO năm 2022 dùng ống thử WHO với 400 muỗi cái 3–5 ngày tuổi, chưa hút máu, chia 4 nhóm: đối chứng, chỉ PBO, chỉ pyrethroid và PBO + pyrethroid. Muỗi tiếp xúc giấy PBO 4% trong 1 giờ rồi giấy pyrethroid 1 giờ, theo dõi tỷ lệ chết sau 24 giờ ở 27 ± 2 °C, độ ẩm 75 ± 10%. Phục hồi hoàn toàn khi nhóm PBO + pyrethroid chết từ 98%; phục hồi một phần khi dưới 98% nhưng cao hơn nhóm chỉ pyrethroid ít nhất 10%. Loại bỏ thử nghiệm nếu đối chứng chết trên 20% hoặc nhóm chỉ PBO chết trên 10%.

13/10/2026· 5 phút đọc
Đọc bài →
Góc trẻ em & trường học

Gặp bọ cạp: thám tử nhí không thò tay vào khe đá, khúc gỗ — lỡ bị chích thì rửa xà phòng, chườm đá và báo người lớn

Bọ cạp săn mồi ban đêm, ban ngày trốn dưới đá, khúc gỗ, sàn nhà và trong khe. Phần lớn vết chích chỉ gây đau, rát, tê tại chỗ, nhưng trẻ từ 6 tuổi trở xuống dễ bị ảnh hưởng nặng hơn khi gặp loài có nọc mạnh. Quy tắc của thám tử nhí: không thò tay, chân vào chỗ trốn của bọ cạp, không bắt, giũ giày dép trước khi xỏ. Nếu bị chích: báo người lớn, rửa sạch bằng xà phòng và nước, chườm đá bọc khăn 10 phút rồi nghỉ 10 phút, giữ yên chỗ bị chích, tháo nhẫn, vòng. Khó thở, chảy nước dãi, co giật, cử động mắt đầu cổ bất thường là dấu hiệu phải đi cấp cứu ngay.

11/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →

Có câu hỏi về côn trùng tại cơ sở của bạn?

Gửi ảnh chụp mẫu (kèm nơi phát hiện, thời gian, số lượng) hoặc nhu cầu khảo nghiệm — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.