Lớp bảo vệ khi chưa nằm dưới màn
Ngày 13/08/2025, WHO công bố khuyến cáo mới cho lớp can thiệp spatial emanator (còn gọi spatial repellent): phát hoạt chất vào không khí để diệt muỗi, ngăn vào không gian đã xử lý, và làm muỗi khó định vị–đốt người [1].
Khác ITN: emanator có thể thêm lớp bảo vệ lúc ban ngày trong nhà khi người chưa nằm dưới màn [1].
Khuyến cáo WHO nói gì?
- Khuyến cáo có điều kiện: dùng spatial emanator trong nhà bổ sung ITN để phòng sốt rét ở trẻ và người lớn tại vùng còn truyền bệnh [1].
- Bằng chứng: mức chắc chắn trung bình từ 5 nghiên cứu đánh giá emanator thụ động và nhang muỗi đối với sốt rét; thử nghiệm emanator thụ động thực hiện nơi đã có công cụ khác (như ITN) [1].
- WHO đồng thời prequalify hai sản phẩm emanator thụ động đầu tiên (hoạt chất transfluthrin) với thời gian hiệu lực công bố khác nhau (khoảng 1 tháng và 12 tháng) — lựa chọn triển khai phụ thuộc lịch thay và chuỗi cung ứng [1].
💡 Bạn có biết? WHO nhấn đây là bước tiến nhưng còn khoảng trống bằng chứng — đặc biệt hiệu quả ở một số bối cảnh hoặc môi trường nhân đạo — cần nghiên cứu thêm [1].
Đọc đúng chỗ trong bộ công cụ
- Emanator là bổ sung, không thay ITN hay IRS trong khung WHO hiện tại [1].
- Bài không hướng dẫn mua–lắp tại nhà Việt Nam ngoài chỉ định chương trình; hỏi cơ quan y tế địa phương.
- Khác ATSB (attractive targeted sugar bait): ATSB vẫn đang đánh giá/thử nghiệm dịch tễ, chưa phải khuyến cáo WHO cùng lớp với emanator trong tin này.
Xem thêm: ITN/LLIN · Endophily/exophily.
Spatial emanator WHO khuyến cáo dùng thế nào với ITN?
Bổ sung trong nhà cùng ITN, không thay màn [1].
Cơ chế chính WHO mô tả?
Phát hoạt chất vào không khí: diệt / xua vào nhà / làm khó tìm–đốt [1].
Bằng chứng được WHO xếp mức nào?
Chắc chắn trung bình từ 5 nghiên cứu [1].
Nguồn tham khảo
- WHO — Recommends spatial emanators for malaria vector control (13 Aug 2025) — truy cập 04/10/2026.
Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.