Ruồi nhỏ, hút máu liên tục
UF/IFAS (Đại học Florida) cho biết ruồi sừng thường gặp trên bò thịt với số lượng lớn, hàng nghìn con mỗi cá thể. Mỗi bữa chỉ khoảng 1,5 mg (10 µL) máu, nhưng mỗi con hút 24–38 lần mỗi ngày, nên tổng lượng máu mất có thể đáng kể [1]. Tài liệu quản lý của UF/IFAS ghi khoảng 20 bữa máu nhỏ mỗi ngày và có nơi ghi nhận tới 20 000 con/bò, cả quần thể hút hơn 1 lít máu mỗi tuần [2].
- Ruồi sừng đẻ trứng trong phân bò, nên được xếp vào nhóm ruồi phân (filth fly) [3].
- Ruồi có thể mang mầm bệnh như vi khuẩn Staphylococcus aureus gây viêm vú và giun Stephanofilaria stilesi gây viêm da dạng hạt [3].
- Thiệt hại ở Hoa Kỳ được ước tính từ 700 triệu – 1 tỷ USD/năm (UF/IFAS 2012) [2] tới hơn 2,19 tỷ USD/năm cho ngành bò thịt (Wyoming) [3].
Dấu hiệu trên đàn và cách đếm ruồi
- Bò bị quấy rầy liếm, giật da, quẫy đuôi, đá vào bụng [2]; đứng tụm, tìm bóng râm hoặc đứng dưới nước thay vì gặm cỏ [4].
- Đếm ruồi trên 10 con chọn ngẫu nhiên mỗi đàn, dưới nắng hoặc bóng râm [2]; có thể đếm một bên sườn rồi nhân đôi [3].
- Bê và bò sữa chịu đựng kém hơn; bò đực chịu được số ruồi cao nhất [1].
| Loại bò | Ngưỡng kinh tế (cả con) | Một bên sườn |
|---|---|---|
| Bò thịt | khoảng 200 con | 100 con |
| Bò sữa đang vắt | 100 con (UF/IFAS cũng nêu 50+ con đã có ý nghĩa kinh tế) | 50 con |
Nguồn: UF/IFAS [1][2], Wyoming [3]. Ngưỡng là mức mà giá trị thiệt hại vượt chi phí xử lý; nó thay đổi theo chi phí, hiệu quả biện pháp và giá bò [3]. Nghiên cứu ở Nebraska: dưới 200 con/bò không làm giảm trọng lượng bê cai sữa [4].
Quản lý: theo dõi định kỳ, phối hợp nhiều biện pháp
- Mục tiêu là không để quần thể vượt ngưỡng; theo dõi đều đặn giúp quyết định khi nào cần xử lý, và phối hợp nhiều chiến lược đúng thời điểm sẽ kinh tế hơn [3].
- Phun, đổ lưng chỉ giữ hiệu lực ngắn; muốn giữ dưới ngưỡng có thể phải xử lý ít nhất 3 tuần/lần, và việc dồn bò xử lý gây stress có thể bù trừ lợi ích [4].
- Chất trộn thức ăn đi qua đường tiêu hoá diệt 80–90% ấu trùng trong phân, nhưng số ruồi trên bò có thể không giảm tương ứng vì ruồi từ đàn lân cận chưa xử lý bay sang [4].
- Chọn sản phẩm thú y đã đăng ký theo quy định hiện hành và tư vấn của bác sĩ thú y; luân phiên nhóm hoạt chất để hạn chế kháng thuốc.
Xem thêm: Ruồi trâu Stomoxys · Viêm da nổi cục LSD · Kháng thuốc ở côn trùng.
Ruồi sừng đẻ trứng ở đâu?
Trong phân bò tươi [3].
Ngưỡng kinh tế thường dùng cho bò thịt?
Khoảng 200 con/bò, tức 100 con mỗi bên sườn [3].
Nên đếm ruồi trên bao nhiêu con mỗi đàn?
10 con chọn ngẫu nhiên [2].
Nguồn tham khảo
- UF/IFAS Featured Creatures (EENY490/IN885) — Horn Fly, Haematobia irritans irritans — truy cập 10/10/2026.
- UF/IFAS EDIS (Kaufman PE, Weeks ENI, 2012) — Horn Fly Management — truy cập 10/10/2026.
- University of Wyoming Extension (B-1386) — Horn fly management for Wyoming beef cattle (PDF) — truy cập 10/10/2026.
- University of Nebraska–Lincoln Extension (G1180) — Horn Fly Control on Cattle — truy cập 10/10/2026.
Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.