Virus bền, lây qua người và vật dụng
WOAH: dịch tả lợn châu Phi (ASF) là bệnh virus lây lan rất mạnh ở lợn nhà và lợn rừng, tỷ lệ chết có thể tới 100%. Bệnh không nguy hiểm cho sức khoẻ con người nhưng tàn phá đàn lợn và kinh tế chăn nuôi [1]. Tác nhân là virus ADN họ Asfarviridae, không liên quan virus dịch tả lợn cổ điển (CSF) dù triệu chứng có thể giống nhau [1].
Virus rất bền ngoài môi trường: tồn tại trên quần áo, ủng, bánh xe và trong sản phẩm thịt lợn như giăm bông, xúc xích, thịt xông khói — vì vậy hành vi của con người đóng vai trò lớn trong lây lan [1]. FAO: thịt lợn là loại thịt tiêu thụ nhiều nhất thế giới, chiếm hơn 35% lượng đạm động vật [2].
Bốn đường lây — có cả ve mềm
- Tiếp xúc trực tiếp giữa lợn nhiễm (nhà hoặc rừng) [1].
- Ăn phải vật liệu nhiễm virus: thức ăn thừa, thức ăn chăn nuôi, rác [1].
- Vật dụng nhiễm (fomite): quần áo, giày ủng, xe cộ [1].
- Vết đốt của vector sinh học: ve mềm chi Ornithodoros, ở nơi có loài ve này [1].
Dấu hiệu và việc người chăn nuôi cần làm
WOAH: thể cấp tính có sốt cao, ủ rũ, bỏ ăn, xuất huyết da (đỏ tai, bụng, chân), sảy thai ở nái, tím tái, nôn, tiêu chảy và chết trong 6–13 ngày (có khi tới 20 ngày). Thể bán cấp/mạn do virus độc lực thấp hơn: tỷ lệ chết vẫn có thể 30–70% [1].
- Khai báo mọi trường hợp nghi ngờ (lợn chết hay còn sống) cho cơ quan thú y; ASF là bệnh thuộc danh mục WOAH, quốc gia bắt buộc thông báo [1].
- Không cho lợn ăn thức ăn thừa, rác bếp có thịt chưa xử lý [1].
- Áp dụng an toàn sinh học tại trại và chợ; hạn chế di chuyển lợn; vệ sinh, sát trùng kỹ; người đi lại không mang theo sản phẩm thịt lợn và tránh vào trại lợn khi không thật cần thiết [1][2].
- Xác nhận chẩn đoán bằng xét nghiệm phòng thí nghiệm, đặc biệt để phân biệt với CSF [1].
- FAO: dù đã có kết quả hứa hẹn về vaccine, an toàn sinh học vẫn là hàng rào hiệu quả; WOAH cảnh báo nguy cơ từ vaccine kém chất lượng. Việc dùng vaccine theo hướng dẫn của cơ quan thú y — bài không nêu tên thương mại hay liều [1][2].
Xem thêm: Ve bò và bệnh đường máu · Rift Valley fever.
ASF có lây sang người không?
Không — WOAH: ASF không nguy hiểm cho sức khoẻ con người [1].
Vector sinh học của ASF là gì?
Ve mềm chi Ornithodoros, ở nơi có ve [1].
Biện pháp quan trọng nhất để phòng ASF?
An toàn sinh học tại trại, kiểm soát vận chuyển và thức ăn [1][2].
Nguồn tham khảo
- WOAH — African swine fever — truy cập 05/10/2026.
- FAO — African swine fever (Animal health) — truy cập 05/10/2026.
Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.