Hotline 0996.85.85.85vectoris@vectoris.vn Gửi ảnh mẫuChính sách biên tập
Bài mới nhất
Gặp bọ cạp: thám tử nhí không thò tay vào khe đá, khúc gỗ — lỡ bị chích thì rửa xà phòng, chườm đá và báo người lớnBệnh ghẻ (scabies): cái ghẻ Sarcoptes scabiei, ngứa dữ dội về đêm và vì sao phải điều trị cả nhà cùng lúc — theo WHORuồi cống (Psychodidae) trong nhà tắm, chung cư: tìm đúng ống thoát, cọ sạch màng nhớt — đổ nước sôi, thuốc tẩy chỉ là tạm thờiChấy rận trên bò: chấy cắn và chấy hút máu, ngưỡng 10 con mỗi inch vuông da và vì sao phải xử lý lần hai sau 2–3 tuầnMàn hai hoạt chất chlorfenapyr + pyrethroid: thử nghiệm 84 cụm dân cư ở Tanzania hạ tỷ lệ sốt rét trẻ em từ 45,8% xuống 25,6% nơi muỗi kháng thuốcĐiện thoại “nghe” ra loài muỗi: ghi âm tiếng vỗ cánh 200–700 Hz bằng máy 20 USD để lập bản đồ muỗi — nghiên cứu Stanford trên eLifeKhảo nghiệm bả diệt gián theo EPA 810.3500: thử nghiệm “có lựa chọn” thức ăn, làm quen 3 ngày, phơi nhiễm 14 ngày và lão hoá bảGặp con rết: thám tử nhí không cầm, không bắt — lỡ bị cắn thì rửa xà phòng, chườm lạnh và báo người lớn
Hướng dẫn

Ruồi cống (Psychodidae) trong nhà tắm, chung cư: tìm đúng ống thoát, cọ sạch màng nhớt — đổ nước sôi, thuốc tẩy chỉ là tạm thời

Ruồi cống (ruồi bướm, moth fly) là loài ruồi nhỏ 1,5–6 mm, mình phủ lông, không đốt người, hay đậu trên tường nhà tắm, bếp, tầng hầm. Ấu trùng sống trong lớp màng nhớt hữu cơ bám thành ống thoát, xi-phông, khay nước ngưng tủ lạnh, điều hoà; vòng đời 7–28 ngày. Theo UC IPM và các trường đại học Hoa Kỳ, cách bền vững là tìm ống bị nhiễm (úp cốc hoặc dán băng dính lên miệng ống), thông tắc, tháo xi-phông và cọ sạch màng nhớt bằng bàn chải cứng. Đổ nước sôi hay thuốc tẩy không loại bỏ được lớp màng nên chỉ có tác dụng tạm thời; không đổ thuốc trừ sâu xuống cống.

· Đăng 11/10/2026· Ngày rà soát 11/10/2026· 4 phút đọc

Góp ý, đính chính: vectoris@vectoris.vn

Nhận diện: ruồi nhỏ, lông xù, bay nhảy từng quãng ngắn

Ruồi cống còn gọi là ruồi bướm (moth fly), ruồi lọc hay ruồi nước thải. Chúng là loài không đốt người, cánh sẫm phủ lông vảy nên khi đập nát sẽ tan thành “bụi” mịn; thường đậu trên tường, trần và chỉ bay từng quãng ngắn khi bị động [2][4].

Ruồi cống (họ Psychodidae) đậu trên tường
Ruồi cống (họ Psychodidae) đậu trên tường — cánh phủ lông vảy, khi đập nát thành “bụi” mịn (University of Kentucky).Ảnh: Joona Linna · CC0 · Wikimedia Commons
  • Kích thước khoảng 1/16–1/4 inch (1,5–6 mm), màu nâu xám nhạt đến đen [3].
  • Ruồi trưởng thành sống tới 2 tuần; từ trứng đến trưởng thành mất 7–28 ngày [3], khoảng 10–15 ngày ở 21 °C [2].
  • Trứng đẻ thành đám trên màng hữu cơ nhầy; ấu trùng ăn tảo, vi khuẩn, nấm trong lớp nhớt [2][3].

Chúng sinh ra từ đâu trong nhà và chung cư?

  • Ống thoát sàn, bồn rửa, xi-phông (bẫy chữ U/J) trong bếp, nhà tắm, tầng hầm [3][4].
  • Chỗ rò rỉ nước thải, cống thoát mưa tắc, thùng rác bẩn, đĩa lót chậu cây [3].
  • Khay nước ngưng dưới tủ lạnh và máy điều hoà [3].
  • Hay gặp sau khi đi vắng dài ngày: nước đứng trong xi-phông; thường tự hết khi sinh hoạt bình thường trở lại [2].
💡 Bạn có biết? Muốn biết ống nào có ruồi, hãy úp một cái lọ lên miệng ống hoặc dán túi nilon/băng dính lên lỗ tràn, rồi kiểm tra sau vài giờ, vài ngày xem có ruồi bám không [4].

Cách xử lý bền vững: làm sạch màng nhớt

  1. Xác định ống bị nhiễm bằng lọ úp hoặc băng dính [4].
  2. Thông tắc bằng dây thông nếu ống chảy chậm [1].
  3. Tháo xi-phông dưới bồn rửa, làm sạch cặn hữu cơ [1].
  4. Cọ thành ống bằng bàn chải cứng với chất tẩy rửa ống; có thể dùng chế phẩm enzyme/vi sinh định kỳ để ngăn màng nhớt tích tụ [1][4].
  5. Xả nước kiểm tra ống thông; sửa chỗ rò, giữ ống ít dùng luôn có nước [1].
Cách làmHiệu quả theo nguồn
Đổ nước sôi, thuốc tẩyTạm thời — không loại được màng nhớt [1]
Đổ thuốc trừ sâu xuống cốngKhông nên [2]
Bình xịt côn trùng bayChỉ diệt vài con trưởng thành [2]
Cọ cơ học + enzymeBền vững, xử lý tận ổ ấu trùng [1][4]

Với toà nhà, bếp ăn công nghiệp, bệnh viện

UC IPM cho rằng ở nhà ở, hoá chất nhìn chung không cần thiết. Ở công trình phi dân dụng, phun ULV pyrethrins không tồn lưu có thể hạ nhanh ruồi trưởng thành nơi cần vô trùng, nhưng phải đi kèm loại bỏ ổ ấu trùng; xử lý tồn lưu bề mặt đậu chỉ dùng khi ruồi bay từ ngoài vào hoặc không loại được ổ [1].

Mọi thao tác dùng hoá chất cần đọc kỹ nhãn, chỉ dùng sản phẩm được phép lưu hành; tuyệt đối không trộn thuốc tẩy với amoniac.

Xem thêm: Ruồi trong bếp.

Ấu trùng ruồi cống sống ở đâu?

Trong màng nhớt hữu cơ bám thành ống thoát [2].

Đổ nước sôi có diệt được tận gốc không?

Không — chỉ tạm thời [1].

Làm sao biết ống nào có ruồi?

Úp lọ hoặc dán băng dính lên miệng ống [4].

Nguồn tham khảo

  1. UC Statewide IPM Program — Pest Notes: Moth or Drain Flies — truy cập 11/10/2026.
  2. University of Kentucky Entomology (ENTFACT-615) — Drain Flies or Moth Flies — truy cập 11/10/2026.
  3. University of Maryland Extension — Drain Flies (cập nhật 10/2024) — truy cập 11/10/2026.
  4. Penn State Extension — Moth Flies in the Home — truy cập 11/10/2026.

Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.

Loại bài: Hướng dẫn · Biên soạn: Ban biên tập VectorIS · Ngày rà soát: 11/10/2026. Bài viết mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn y tế, thú y hay chuyên môn tại chỗ. Xem chính sách biên tập.

Thấy thông tin cần đính chính? Email vectoris@vectoris.vn. Gặp con côn trùng lạ? Gửi ảnh mẫu — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.

Bài liên quan
MỚIGóc trẻ em & trường học

Gặp bọ cạp: thám tử nhí không thò tay vào khe đá, khúc gỗ — lỡ bị chích thì rửa xà phòng, chườm đá và báo người lớn

Bọ cạp săn mồi ban đêm, ban ngày trốn dưới đá, khúc gỗ, sàn nhà và trong khe. Phần lớn vết chích chỉ gây đau, rát, tê tại chỗ, nhưng trẻ từ 6 tuổi trở xuống dễ bị ảnh hưởng nặng hơn khi gặp loài có nọc mạnh. Quy tắc của thám tử nhí: không thò tay, chân vào chỗ trốn của bọ cạp, không bắt, giũ giày dép trước khi xỏ. Nếu bị chích: báo người lớn, rửa sạch bằng xà phòng và nước, chườm đá bọc khăn 10 phút rồi nghỉ 10 phút, giữ yên chỗ bị chích, tháo nhẫn, vòng. Khó thở, chảy nước dãi, co giật, cử động mắt đầu cổ bất thường là dấu hiệu phải đi cấp cứu ngay.

11/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚIY tế công cộng

Bệnh ghẻ (scabies): cái ghẻ Sarcoptes scabiei, ngứa dữ dội về đêm và vì sao phải điều trị cả nhà cùng lúc — theo WHO

WHO: bệnh ghẻ do cái ghẻ Sarcoptes scabiei var. hominis đào hang dưới da gây ra; bất kỳ lúc nào cũng có ít nhất 200 triệu người mắc, và ở vùng nghèo nhiệt đới 5–50% trẻ em bị ghẻ. Bệnh lây chủ yếu qua tiếp xúc da kề da kéo dài, triệu chứng thường xuất hiện sau 4–6 tuần: ngứa dữ dội, nặng hơn về đêm, đường hang và sẩn ở kẽ ngón tay, cổ tay, thắt lưng. Gãi gây nhiễm khuẩn da, có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, bệnh thận và tim. Điều trị bằng thuốc bôi hoặc thuốc uống theo chỉ định, phải điều trị lặp lại và điều trị mọi người trong nhà; giặt nóng chăn màn, đồ không giặt được thì cho vào túi kín một tuần.

11/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚIThú y & chăn nuôi

Chấy rận trên bò: chấy cắn và chấy hút máu, ngưỡng 10 con mỗi inch vuông da và vì sao phải xử lý lần hai sau 2–3 tuần

Chấy rận bò sống trọn đời trên con vật và chỉ tồn tại vài ngày khi rời khỏi vật chủ. Có hai nhóm: chấy cắn ăn vảy da và chấy hút máu gây thiếu máu, sụt cân, nặng có thể chết. Chấy tăng mạnh vào mùa lạnh, lây chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp. Theo các trường đại học Hoa Kỳ, nên đếm chấy trên da và cân nhắc xử lý khi từ 10 con mỗi inch vuông; chấy hút máu đáp ứng tốt với thuốc toàn thân, chấy cắn đáp ứng tốt với thuốc tiếp xúc dạng đổ lưng. Thuốc không diệt trứng nên thường phải xử lý nhắc lại sau khoảng 2–3 tuần, điều trị cả đàn cùng lúc và cách ly bò mới nhập.

11/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚINghiên cứu & khoa học

Màn hai hoạt chất chlorfenapyr + pyrethroid: thử nghiệm 84 cụm dân cư ở Tanzania hạ tỷ lệ sốt rét trẻ em từ 45,8% xuống 25,6% nơi muỗi kháng thuốc

Muỗi sốt rét kháng pyrethroid làm giảm hiệu quả màn tẩm thông thường. Thử nghiệm ngẫu nhiên theo cụm 4 nhánh ở huyện Misungwi, Tanzania (Mosha và cộng sự, The Lancet 2022) so sánh màn chỉ có alpha-cypermethrin với ba loại màn hai hoạt chất. Sau 24 tháng, tỷ lệ nhiễm sốt rét ở trẻ 6 tháng–14 tuổi là 45,8% ở nhóm màn thường, 25,6% ở nhóm màn chlorfenapyr + alpha-cypermethrin (OR hiệu chỉnh 0,45), trong khi màn pyriproxyfen và màn PBO không khác biệt có ý nghĩa thống kê. Chlorfenapyr tác động lên hô hấp tế bào của muỗi, khác cơ chế thần kinh của pyrethroid. Màn chlorfenapyr cũng tiết kiệm chi phí nhất.

11/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →
Công nghệ & sáng tạo

Điện thoại “nghe” ra loài muỗi: ghi âm tiếng vỗ cánh 200–700 Hz bằng máy 20 USD để lập bản đồ muỗi — nghiên cứu Stanford trên eLife

Mỗi loài muỗi vỗ cánh ở dải tần đặc trưng. Nhóm nghiên cứu Đại học Stanford (Mukundarajan và cộng sự, eLife 2017) chứng minh micro của điện thoại thông thường, kể cả máy gập đời 2006 giá khoảng 20 USD, đủ nhạy để ghi tiếng vỗ cánh muỗi kèm thời gian và vị trí. Họ ghi âm 20 loài muỗi truyền bệnh; tần số vỗ cánh của muỗi cái thường 200–700 Hz. Khi so với thư viện âm thanh, khoảng hai phần ba bản ghi được nhận dạng đúng loài tự động. Tình nguyện viên chỉ cần 15 phút tập huấn đã lập được bản đồ muỗi ở California và một làng ở Madagascar.

11/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →

Có câu hỏi về côn trùng tại cơ sở của bạn?

Gửi ảnh chụp mẫu (kèm nơi phát hiện, thời gian, số lượng) hoặc nhu cầu khảo nghiệm — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.