Hotline 0996.85.85.85[email protected] Gửi ảnh mẫuChính sách biên tập
Bài mới nhất
Gặp cuốn chiếu: thám tử nhí không đập, không vò — chúng cuộn tròn, không đốt; quét ra sân và báo người lớnBệnh do mèo cào (Bartonella henselae): bọ chét mèo lây sang mèo — rửa vết thương, phòng bọ chét, CDC không khuyên cắt móng để phòng bệnhĐuôi bật (springtails, Collembola): nhảy trong bồn rửa và chậu cây — hạ ẩm, để đất khô giữa lần tưới, không xịt thuốc xuống cốngGhẻ đỏ gà (Dermanyssus gallinae): hút máu ban đêm, ẩn khe chuồng ban ngày — chu kỳ khoảng 1 tuần, chuồng có thể còn ghẻ tới 9 tháng sau khi hết gàPhân tích bữa máu muỗi bằng barcode DNA (COI): mồi đặc hiệu động vật có xương sống đạt trên 98% mẫu thực địa trong thử của Reeves và cộng sựNIRS (quang phổ gần hồng ngoại) ước lượng tuổi muỗi: Mayagaya đạt khoảng 80% ngoài thực địa — Lambert cho thấy trung bình quần thể mới là chỉ số giám sát can thiệpThử nghiệm bán thực địa (semi-field) cho sản phẩm xua không gian: WHO PQT yêu cầu 3 nghiên cứu GLP, thường dùng experimental hut và thiết kế Latin squareGặp tai kẹp: thám tử nhí không cầm càng đuôi — quét hoặc hút sạch, báo người lớn, chúng không độc
Trẻ em

Rửa tay và ruồi: vì sao phải rửa tay trước khi ăn?

Ruồi đậu vào rác rồi đậu lên thức ăn, mang theo vi trùng. Rửa tay đúng 5 bước và đậy thức ăn giúp cả nhà khoẻ mạnh.

· Đăng 25/09/2026· Ngày rà soát 25/09/2026· 3 phút đọc

Góp ý, đính chính: [email protected]

Ruồi mang vi trùng đi đâu?

Ruồi nhà thích đậu ở rác, phân, đồ ăn thừa. Chân và miệng ruồi dính vi trùng. Sau đó, ruồi bay vào bếp và đậu lên thức ăn của chúng mình [1].

Vi trùng từ thức ăn bẩn hoặc tay bẩn có thể gây tiêu chảy. WHO cho biết rửa tay bằng xà phòng giúp giảm nguy cơ tiêu chảy, còn thức ăn chế biến hoặc bảo quản mất vệ sinh là một nguyên nhân lớn gây tiêu chảy [3].

Rửa tay đúng 5 bước

  1. Làm ướt tay bằng nước sạch, rồi lấy xà phòng.
  2. Xoa cho nổi bọt: mu bàn tay, kẽ ngón tay, dưới móng tay.
  3. Chà ít nhất 20 giây — bằng thời gian hát bài “Chúc mừng sinh nhật” hai lần.
  4. Xả sạch dưới vòi nước.
  5. Lau khô bằng khăn sạch.

Đây là 5 bước CDC hướng dẫn [2].

Khi nào cần rửa tay?

  • Trước và sau khi ăn.
  • Sau khi đi vệ sinh.
  • Sau khi chạm vào con vật, thức ăn của thú cưng.
  • Sau khi chạm vào rác.
  • Sau khi hỉ mũi, ho, hắt hơi.

Danh sách theo hướng dẫn của CDC [2].

Làm sao để ruồi tránh xa?

  • Đậy thức ăn bằng lồng bàn hoặc hộp có nắp.
  • Bỏ rác vào thùng có nắp, đậy kín.
  • Lau sạch bàn ăn, không để thức ăn thừa.

Giữ vệ sinh, quản lý rác và che chắn thức ăn là nền tảng kiểm soát ruồi theo tài liệu của WHO [1].

Góc phụ huynh & thầy cô

  • Đặt xà phòng ngay cạnh bồn rửa ở độ cao vừa tầm trẻ.
  • Nếu không có xà phòng và nước, CDC cho biết có thể dùng dung dịch rửa tay chứa cồn ít nhất 60% — người lớn giám sát khi trẻ dùng [2].

An toàn cho trẻ: trẻ em không tự cầm, pha, xịt hay chơi với bất kỳ hoá chất diệt côn trùng nào. Nếu cần dùng sản phẩm xua muỗi cho trẻ, người lớn đọc kỹ và làm đúng theo nhãn sản phẩm, trực tiếp bôi cho trẻ và giám sát. Bài viết không hướng dẫn liều lượng hay giới thiệu sản phẩm cụ thể.

Nguồn tham khảo

  1. Keiding J. (1986), WHO — The house-fly: biology and control (WHO/VBC/86.937) — truy cập 25/09/2026.
  2. CDC — About Handwashing (trang cập nhật 16/02/2024) — truy cập 25/09/2026.
  3. WHO — Diarrhoeal disease (fact sheet) — truy cập 25/09/2026.

Các số liệu trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, số liệu có thể thay đổi.

Loại bài: Trẻ em · Biên soạn: Ban biên tập VectorIS · Ngày rà soát: 25/09/2026. Bài viết mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn y tế, thú y hay chuyên môn tại chỗ. Xem chính sách biên tập.

Thấy thông tin cần đính chính? Email [email protected]. Gặp con côn trùng lạ? Gửi ảnh mẫu — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.

Bài liên quan
MỚIGóc trẻ em & trường học

Gặp cuốn chiếu: thám tử nhí không đập, không vò — chúng cuộn tròn, không đốt; quét ra sân và báo người lớn

Cuốn chiếu (millipede) khác rết: mỗi đốt có hai (hoặc bốn) cặp chân, thân tròn hơn, đi chậm và thường cuộn lại khi bị chạm. UC IPM cho biết chúng ăn lá mục, gỗ mục, giúp phân hủy chất hữu cơ; trong nhà chúng không gây hại đồ đạc và rủi ro sức khỏe thấp. Không đốt người như rết, nhưng một số loài tiết dịch tự vệ có thể kích ứng da hoặc mắt nếu bị vò. Quy tắc thám tử nhí: không đập, không vò, không đưa gần mắt; báo người lớn quét hoặc hút rồi thả ngoài sân ẩm. Người lớn giảm chỗ trú ẩm quanh móng nhà: lá mục, ván mục, tưới quá ướt.

15/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚIY tế công cộng

Bệnh do mèo cào (Bartonella henselae): bọ chét mèo lây sang mèo — rửa vết thương, phòng bọ chét, CDC không khuyên cắt móng để phòng bệnh

Bệnh do mèo cào (cat scratch disease) do vi khuẩn Bartonella henselae. Theo CDC, người thường nhiễm sau khi bị mèo (đặc biệt mèo con hoặc mèo hoang) cào; vết cào có thể bị nhiễm phân bọ chét. Mèo nhiễm chủ yếu qua vết đốt bọ chét; nhiều mèo mang vi khuẩn trong máu mà vẫn trông khỏe — một số nghiên cứu ghi nhận tới khoảng 1/3 mèo khỏe có vi khuẩn trong máu, nhất là mèo con. Triệu chứng thường gặp: sốt nhẹ, sẩn/mụn mủ tại chỗ cào, hạch sưng đau sau 1–3 tuần. Hầu hết ca tự khỏi; người suy giảm miễn dịch dễ nặng hơn. Phòng: tránh cào/cắn, rửa tay sau khi chơi với mèo, rửa vết thương bằng xà phòng và nước, hỏi bác sĩ thú y về sản phẩm phòng bọ chét (không dùng sản phẩm có permethrin trên mèo), giữ mèo trong nhà.

15/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →
MỚIĐô thị, công trình & mối

Đuôi bật (springtails, Collembola): nhảy trong bồn rửa và chậu cây — hạ ẩm, để đất khô giữa lần tưới, không xịt thuốc xuống cống

Đuôi bật là động vật nhỏ (khoảng 1,5 mm / 1/16 inch), không cánh, nhảy nhờ cấu trúc dạng lò xo dưới bụng (furcula). UC IPM và Minnesota Extension nhấn mạnh: chúng không đốt người hay thú cưng, không truyền bệnh, không làm hỏng đồ đạc — chủ yếu gây khó chịu khi xuất hiện hàng loạt chỗ ẩm. Sống trong đất giàu hữu cơ, lá mục, lớp phủ; vào nhà qua khe cửa, ống thông gió hoặc theo chậu cây tưới quá nhiều. Cách xử lý: sửa rò rỉ, làm khô tầng hầm/nhà vệ sinh, để đất chậu khô giữa lần tưới, không để nước đọng đĩa lót; quét hoặc hút; rửa xuống cống nếu ở bồn. Không đổ hoặc xịt thuốc trừ sâu xuống cống. Thuốc chỉ mang lại giảm tạm thời nếu không xử lý ẩm.

15/10/2026· 2 phút đọc
Đọc bài →
MỚINghiên cứu & khoa học

Phân tích bữa máu muỗi bằng barcode DNA (COI): mồi đặc hiệu động vật có xương sống đạt trên 98% mẫu thực địa trong thử của Reeves và cộng sự

Biết muỗi cái vừa hút máu loài nào giúp ước lượng nguy cơ truyền bệnh và thiết kế kiểm soát. Tổng quan của Kent (2009) mô tả các phương pháp phân tử thay thế huyết thanh học cổ điển. Reeves và cộng sự (PLoS Neglected Tropical Diseases, 2018) thiết kế bộ mồi khuếch đại đoạn barcode gen COI của động vật có xương sống mà hạn chế khuếch đại DNA muỗi, không cần PCR lồng hoặc multiplex phức tạp. Trên mẫu bữa máu thực địa chưa biết vật chủ, hơn 98% (60/61) mẫu được định danh tin cậy. Hạn chế: DNA cũ/thoái hóa khó khuếch đại; cần bảo quản lạnh nhanh và đoạn khuếch đại ngắn; vẫn phụ thuộc cơ sở dữ liệu tham chiếu COI. Phân tích bữa máu bổ sung — không thay — giám sát mật độ muỗi và kháng thuốc.

15/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →
Góc trẻ em & trường học

Gặp tai kẹp: thám tử nhí không cầm càng đuôi — quét hoặc hút sạch, báo người lớn, chúng không độc

Tai kẹp (earwig) dễ nhận nhờ cặp càng ở đuôi trông như kéo. UC IPM cho biết càng dùng để tự vệ nhưng tai kẹp nói chung không tấn công người, không độc, và không chui vào tai người như lời đồn. Chúng hoạt động ban đêm, ban ngày trốn chỗ tối ẩm: dưới ván, lá mục, chậu cây. Trong vườn chúng vừa ăn rệp vừa có thể gặm cây non, hoa, trái mềm. Quy tắc thám tử nhí: không cầm, không đập, không nhét vào hộp kín gần mặt; nếu thấy trong nhà thì báo người lớn quét hoặc hút sạch, bịt khe cửa. Người lớn giảm chỗ trú bằng cách dọn lá, ván, giảm ẩm quanh nhà và đặt bẫy báo giấy cuộn hoặc lon dầu.

14/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →

Có câu hỏi về côn trùng tại cơ sở của bạn?

Gửi ảnh chụp mẫu (kèm nơi phát hiện, thời gian, số lượng) hoặc nhu cầu khảo nghiệm — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.