Khái niệm
Quản lý vector tổng hợp (Integrated Vector Management — IVM) là cách tiếp cận được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến khích cho kiểm soát côn trùng truyền bệnh như muỗi, ruồi cát, bọ xít hút máu… IVM nhấn mạnh việc ra quyết định dựa trên bằng chứng và sử dụng nguồn lực một cách hiệu quả, bền vững. [1]
Các thành tố chính
Ví dụ: IVM với muỗi Aedes
- Giám sát chỉ số lăng quăng và muỗi trưởng thành theo khu vực.
- Chiến dịch loại bỏ dụng cụ chứa nước, phối hợp chính quyền và trường học.
- Biện pháp sinh học tại bể chứa lớn; kiểm soát tại công trường, bãi phế liệu.
- Xử lý hoá học có mục tiêu khi có ổ dịch, dựa trên dữ liệu nhạy cảm của quần thể muỗi.
- Đánh giá lại sau can thiệp và điều chỉnh kế hoạch.
IVM khác IPM ở điểm nào?
Hai khái niệm cùng tư duy “tổng hợp”. IPM xuất phát từ nông nghiệp và được áp dụng rộng cho dịch hại đô thị; IVM tập trung vào mục tiêu y tế công cộng — giảm lây truyền bệnh — nên gắn chặt với dịch tễ học và hệ thống y tế.
Khung chiến lược của WHO: GVCR 2017–2030
Cập nhật theo nguồn ngày 25/09/2026
Năm 2017, Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua Chiến lược ứng phó kiểm soát véc-tơ toàn cầu 2017–2030 (GVCR) (nghị quyết WHA70.16) [1]. GVCR gồm 4 trụ cột hành động:
- Tăng cường hành động liên ngành và trong ngành.
- Huy động và tham gia của cộng đồng.
- Tăng cường giám sát véc-tơ, theo dõi và đánh giá can thiệp.
- Mở rộng quy mô và lồng ghép các công cụ, cách tiếp cận.
… dựa trên 2 nền tảng: nâng cao năng lực kiểm soát véc-tơ và tăng cường nghiên cứu cơ bản, ứng dụng, đổi mới [1].
Các khuyến cáo công cụ cụ thể (màn thế hệ mới, phun tồn lưu, biện pháp bổ sung) được WHO cập nhật liên tục trong hướng dẫn sốt rét [2] — xem bài tóm tắt cập nhật 2026.
Nguồn tham khảo
- WHO — Global vector control response 2017–2030 (Nghị quyết WHA70.16) — truy cập 25/09/2026.
- WHO — WHO guidelines for malaria (bản hợp nhất ngày 10/09/2026) — truy cập 25/09/2026.
Các số liệu trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, số liệu có thể thay đổi.