Viêm não Nhật Bản là gì?
Bệnh do vi rút viêm não Nhật Bản, lây khi bị muỗi Culex nhiễm vi rút đốt (chủ yếu Culex tritaeniorhynchus). Vi rút lưu hành giữa muỗi, lợn và chim nước; bệnh gặp nhiều ở nông thôn, ven đô, gần ruộng lúa và chuồng lợn [1].
- Phần lớn người nhiễm chỉ bị nhẹ hoặc không có triệu chứng; khoảng 1/250 ca nhiễm bị bệnh nặng [1].
- Đa số ca bệnh là trẻ dưới 15 tuổi [1].
- Ở người có biểu hiện viêm não, tỷ lệ tử vong có thể tới 30%; 20–30% người sống sót bị di chứng lâu dài [1].
- Chưa có thuốc điều trị đặc hiệu; điều trị chủ yếu là hỗ trợ [1].
Vắc-xin: cách bảo vệ quan trọng nhất
WHO: vắc-xin viêm não Nhật Bản an toàn và hiệu quả; ở vùng lưu hành, tiêm vắc-xin cho người là ưu tiên hàng đầu so với các biện pháp khác [1].
Tại Việt Nam, viêm não Nhật Bản thuộc danh mục phải sử dụng vắc-xin bắt buộc cho trẻ em. Lịch theo Thông tư 52/2025/TT-BYT [2]:
| Lần tiêm | Thời điểm |
|---|---|
| Lần 1 | Khi trẻ đủ 1 tuổi |
| Lần 2 | 1–2 tuần sau lần 1 |
| Lần 3 | 1 năm sau lần 1 |
Nếu trẻ chưa tiêm đúng lịch: tiêm lần 1 ngay khi có thể; lần 2 sau lần 1 từ 1–2 tuần; lần 3 cách lần 1 ít nhất 1 năm và cách lần 2 ít nhất 1 tháng [2].
Vì sao cần đủ mũi? Lịch được thiết kế gồm nhiều lần tiêm; lần 3 cách một năm nên rất dễ bị quên. Hãy ghi vào sổ tiêm chủng, lịch điện thoại và hỏi trạm y tế nơi cư trú.
Và vẫn phòng muỗi đốt
- Ngủ màn, mặc áo dài tay lúc chiều tối ở vùng gần ruộng lúa, chuồng lợn [1].
- Xem thêm: Viêm não Nhật Bản và muỗi Culex.
Dành cho các bạn nhỏ
Mũi tiêm là “tấm khiên”
- Tiêm xong có thể hơi đau một chút — con rất dũng cảm!
- Nhắc bố mẹ xem sổ tiêm: đã đủ 3 lần chưa?
- Ngủ màn buổi tối khi về quê gần ruộng lúa.
An toàn cho trẻ: trẻ em không tự cầm, pha, xịt hay chơi với bất kỳ hoá chất diệt côn trùng nào. Nếu cần dùng sản phẩm xua muỗi cho trẻ, người lớn đọc kỹ và làm đúng theo nhãn sản phẩm, trực tiếp bôi cho trẻ và giám sát. Bài viết không hướng dẫn liều lượng hay giới thiệu sản phẩm cụ thể.
Nguồn tham khảo
- WHO — Japanese encephalitis (fact sheet) — truy cập 25/09/2026.
- Bộ Y tế — Thông tư 52/2025/TT-BYT ban hành danh mục bệnh truyền nhiễm, đối tượng và phạm vi phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm y tế bắt buộc (hiệu lực 15/02/2026) — truy cập 25/09/2026.
Các số liệu trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, số liệu có thể thay đổi.