Không phải “mắc một lần là xong”
Nhiều người nghĩ đã từng sốt xuất huyết thì lần sau sẽ nhẹ hơn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nêu điều ngược lại: người nhiễm lần thứ hai có nguy cơ cao hơn bị sốt xuất huyết nặng [1]. Hiểu rõ điều này giúp không chủ quan khi mùa dịch đến.
Virus và véc-tơ
- Dengue do virus dengue (DENV) gây ra, lây qua muỗi đốt — chủ yếu Aedes aegypti; các loài Aedes khác có thể đóng vai trò phụ [1].
- Theo ECDC, có bốn týp virus (DENV-1 đến DENV-4); miễn dịch bền với týp đã mắc không bảo vệ đủ trước các týp còn lại [2].
- Khoảng một nửa dân số thế giới đang sống trong vùng có nguy cơ; ước tính hàng trăm triệu ca nhiễm mỗi năm (phần lớn nhẹ hoặc không triệu chứng) [1].
Vì sao lần sau có thể nặng hơn?
WHO nêu rõ: nhiễm trước đó làm tăng nguy cơ sốt xuất huyết nặng ở lần sau; triệu chứng nặng thường xuất hiện sau khi hết sốt và có thể gồm đau bụng dữ dội, nôn kéo dài, chảy máu, thở nhanh, mệt lả… — cần đến cơ sở y tế ngay [1].
- Đau bụng nặng, nôn dai dẳng
- Chảy máu lợi / mũi, máu trong phân hoặc chất nôn
- Khát nhiều, da lạnh tái, bứt rứt hoặc li bì
Không phải lần nhiễm sau nào cũng nặng, nhưng nguy cơ cao hơn so với lần đầu — không chủ quan theo dõi tại nhà khi có dấu hiệu cảnh báo.
Phòng đốt ban ngày theo WHO
WHO khẳng định muỗi truyền dengue hoạt động ban ngày [1]. Biện pháp giảm nguy cơ:
- Mặc quần áo dài, che hết mức có thể.
- Dùng sản phẩm xua muỗi có hoạt chất được khuyến nghị (WHO nêu DEET, picaridin hoặc IR3535) — người lớn đọc nhãn; trẻ nhỏ theo hướng dẫn độ tuổi.
- Lưới cửa, màn (kể cả khi ngủ trưa), cuộn/xông theo hướng dẫn.
- Đậy – thau – thay nước dụng cụ chứa nước hàng tuần; bỏ vật chứa nước đọng [1].
- Khi mắc: nghỉ ngơi, uống đủ nước; giảm đau bằng paracetamol theo chỉ định; tránh ibuprofen và aspirin vì tăng nguy cơ chảy máu [1].
Muỗi truyền dengue chủ yếu đốt lúc nào?
Ban ngày — cần phòng cả sáng và chiều, không chỉ đêm [1].
Vì sao từng mắc dengue rồi vẫn phải phòng?
Lần nhiễm sau (thường với týp khác) có nguy cơ sốt xuất huyết nặng cao hơn [1][2].
Nguồn tham khảo
- WHO — Dengue and severe dengue (fact sheet) — truy cập 28/09/2026.
- ECDC — Factsheet for health professionals about dengue — truy cập 28/09/2026.
Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.