Hotline 0996.85.85.85[email protected] Gửi ảnh mẫuChính sách biên tập
Bài mới nhất
Gặp cuốn chiếu: thám tử nhí không đập, không vò — chúng cuộn tròn, không đốt; quét ra sân và báo người lớnBệnh do mèo cào (Bartonella henselae): bọ chét mèo lây sang mèo — rửa vết thương, phòng bọ chét, CDC không khuyên cắt móng để phòng bệnhĐuôi bật (springtails, Collembola): nhảy trong bồn rửa và chậu cây — hạ ẩm, để đất khô giữa lần tưới, không xịt thuốc xuống cốngGhẻ đỏ gà (Dermanyssus gallinae): hút máu ban đêm, ẩn khe chuồng ban ngày — chu kỳ khoảng 1 tuần, chuồng có thể còn ghẻ tới 9 tháng sau khi hết gàPhân tích bữa máu muỗi bằng barcode DNA (COI): mồi đặc hiệu động vật có xương sống đạt trên 98% mẫu thực địa trong thử của Reeves và cộng sựNIRS (quang phổ gần hồng ngoại) ước lượng tuổi muỗi: Mayagaya đạt khoảng 80% ngoài thực địa — Lambert cho thấy trung bình quần thể mới là chỉ số giám sát can thiệpThử nghiệm bán thực địa (semi-field) cho sản phẩm xua không gian: WHO PQT yêu cầu 3 nghiên cứu GLP, thường dùng experimental hut và thiết kế Latin squareGặp tai kẹp: thám tử nhí không cầm càng đuôi — quét hoặc hút sạch, báo người lớn, chúng không độc
Hướng dẫn

Mối cánh mùa mưa: phân biệt với kiến cánh và việc cần làm ngay

Thấy cánh côn trùng rụng dưới đèn chưa chắc đã là kiến. EPA hướng dẫn phân biệt mối cánh và kiến cánh bằng râu, eo và chiều dài cánh — kèm checklist phòng mối cho nhà ở.

· Đăng 27/09/2026· Ngày rà soát 27/09/2026· 3 phút đọc

Góp ý, đính chính: [email protected]

Mối cánhKiến cánheo thắt

Đống cánh dưới đèn… là tín hiệu gì?

Sau cơn mưa đầu mùa, bạn thấy vài chục con côn trùng cánh bay quanh đèn hành lang, sáng hôm sau sàn nhà đầy cánh rụng. Nhiều người nghĩ “kiến cánh” và bỏ qua. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) cảnh báo: đàn bay phân đàn của mối thường bị nhầm với kiến cánh — trong khi đó có thể là dấu hiệu tổ mối gần nhà [1].

Mối cánh (alate)
Mối cánh (alate) — giai đoạn phân đàn, dễ nhầm với kiến cánh.Ảnh: Bernard DUPONT · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Ba điểm phân biệt theo EPA

Kiến cánhMối cánh
CánhCánh trước dài hơn cánh sau [1]Hai đôi cánh gần bằng nhau [1]
RâuGập góc khoảng 90° (râu khuỷu) [1]Râu thẳng, có thể rũ xuống [1]
EoEo thắt rõ (thân hình “đồng hồ cát”)Thân rộng hơn, ít thắt eo
Kiến cánh (alate) của kiến vỉa hè
Kiến cánh (alate) của kiến vỉa hè — eo thắt rõ, râu gập, cánh trước dài hơn cánh sau.Ảnh: NY State IPM Program at Cornell University · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
💡 Bạn có biết? EPA lưu ý hầu hết người dân chỉ biết nhà có mối khi thấy đàn bay hoặc tình cờ phát hiện hư hại khi sửa nhà — vì mối ít khi lộ diện ngoài đất, đường mui hoặc gỗ đang đục [1].

Dấu hiệu khác cần kiểm tra

  • Gỗ gõ nghe rỗng gần móng, chân tường [1]
  • Đường mui đất trên tường móng hoặc gỗ
  • Cánh mối rụng thành đống gần cửa sổ, đèn, bệ cửa
  • Cửa gỗ bị kẹt, sơn phồng bất thường

Thấy đàn bay trong nhà: thu vài con (hoặc chụp ảnh rõ râu–cánh–eo) để nhận diện; tránh tự đập phá tường tìm tổ.

Việc cần làm ngay (không cần hoá chất)

  1. Chụp ảnh / giữ mẫu vài con cánh để phân biệt mối hay kiến.
  2. Quét cánh, kiểm tra chân tường, gầm cầu thang, tủ âm, hộp kỹ thuật.
  3. Giữ khô móng: khơi thoát nước mưa, sửa máng xối, không để đất/cây úp sát tường [1].
  4. Không chất củi, gỗ vụn sát nhà; để khoảng hở thông gió giữa đất và gỗ [1].
  5. Nghi ngờ mối: mời đơn vị chuyên môn khảo sát — chọn biện pháp theo kiểu IPM (giám sát, ngăn chặn, xử lý có mục tiêu) [2].

Bài viết không nêu tên thương mại hay liều hoá chất phòng mối. Mọi sản phẩm phải đúng quy định và do người có chuyên môn thực hiện khi cần.

Phòng mối dài hạn theo EPA

  • Khi xây: nền bê tông, để khoảng thông gió giữa đất và gỗ; bịt khe quanh đường ống [1].
  • Sau xây: giữ đất quanh móng khô nhờ thoát nước tốt; vá nứt móng; không để cây leo áp sát gỗ lộ thiên; kiểm tra định kỳ [1].

Xem thêm: Phòng mối cho công trình · Thư viện: Mối.

Cánh trước dài hơn cánh sau — đó là mối hay kiến?

Kiến cánh [1].

Râu thẳng, hai đôi cánh gần bằng nhau — nghiêng về phía nào?

Mối cánh [1].

Nguồn tham khảo

  1. US EPA — Termites: How to Identify and Control Them — truy cập 27/09/2026.
  2. US EPA — Integrated Pest Management (IPM) Principles — truy cập 27/09/2026.

Các thông tin trong bài được trích từ các nguồn trên; nếu nguồn cập nhật, nội dung có thể thay đổi.

Loại bài: Hướng dẫn · Biên soạn: Ban biên tập VectorIS · Ngày rà soát: 27/09/2026. Bài viết mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn y tế, thú y hay chuyên môn tại chỗ. Xem chính sách biên tập.

Thấy thông tin cần đính chính? Email [email protected]. Gặp con côn trùng lạ? Gửi ảnh mẫu — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.

Bài liên quan
MỚIGóc trẻ em & trường học

Gặp cuốn chiếu: thám tử nhí không đập, không vò — chúng cuộn tròn, không đốt; quét ra sân và báo người lớn

Cuốn chiếu (millipede) khác rết: mỗi đốt có hai (hoặc bốn) cặp chân, thân tròn hơn, đi chậm và thường cuộn lại khi bị chạm. UC IPM cho biết chúng ăn lá mục, gỗ mục, giúp phân hủy chất hữu cơ; trong nhà chúng không gây hại đồ đạc và rủi ro sức khỏe thấp. Không đốt người như rết, nhưng một số loài tiết dịch tự vệ có thể kích ứng da hoặc mắt nếu bị vò. Quy tắc thám tử nhí: không đập, không vò, không đưa gần mắt; báo người lớn quét hoặc hút rồi thả ngoài sân ẩm. Người lớn giảm chỗ trú ẩm quanh móng nhà: lá mục, ván mục, tưới quá ướt.

15/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →
MỚIY tế công cộng

Bệnh do mèo cào (Bartonella henselae): bọ chét mèo lây sang mèo — rửa vết thương, phòng bọ chét, CDC không khuyên cắt móng để phòng bệnh

Bệnh do mèo cào (cat scratch disease) do vi khuẩn Bartonella henselae. Theo CDC, người thường nhiễm sau khi bị mèo (đặc biệt mèo con hoặc mèo hoang) cào; vết cào có thể bị nhiễm phân bọ chét. Mèo nhiễm chủ yếu qua vết đốt bọ chét; nhiều mèo mang vi khuẩn trong máu mà vẫn trông khỏe — một số nghiên cứu ghi nhận tới khoảng 1/3 mèo khỏe có vi khuẩn trong máu, nhất là mèo con. Triệu chứng thường gặp: sốt nhẹ, sẩn/mụn mủ tại chỗ cào, hạch sưng đau sau 1–3 tuần. Hầu hết ca tự khỏi; người suy giảm miễn dịch dễ nặng hơn. Phòng: tránh cào/cắn, rửa tay sau khi chơi với mèo, rửa vết thương bằng xà phòng và nước, hỏi bác sĩ thú y về sản phẩm phòng bọ chét (không dùng sản phẩm có permethrin trên mèo), giữ mèo trong nhà.

15/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →
MỚIĐô thị, công trình & mối

Đuôi bật (springtails, Collembola): nhảy trong bồn rửa và chậu cây — hạ ẩm, để đất khô giữa lần tưới, không xịt thuốc xuống cống

Đuôi bật là động vật nhỏ (khoảng 1,5 mm / 1/16 inch), không cánh, nhảy nhờ cấu trúc dạng lò xo dưới bụng (furcula). UC IPM và Minnesota Extension nhấn mạnh: chúng không đốt người hay thú cưng, không truyền bệnh, không làm hỏng đồ đạc — chủ yếu gây khó chịu khi xuất hiện hàng loạt chỗ ẩm. Sống trong đất giàu hữu cơ, lá mục, lớp phủ; vào nhà qua khe cửa, ống thông gió hoặc theo chậu cây tưới quá nhiều. Cách xử lý: sửa rò rỉ, làm khô tầng hầm/nhà vệ sinh, để đất chậu khô giữa lần tưới, không để nước đọng đĩa lót; quét hoặc hút; rửa xuống cống nếu ở bồn. Không đổ hoặc xịt thuốc trừ sâu xuống cống. Thuốc chỉ mang lại giảm tạm thời nếu không xử lý ẩm.

15/10/2026· 2 phút đọc
Đọc bài →
Khảo nghiệm & tiêu chuẩn

Thử nghiệm bán thực địa (semi-field) cho sản phẩm xua không gian: WHO PQT yêu cầu 3 nghiên cứu GLP, thường dùng experimental hut và thiết kế Latin square

Sản phẩm xua không gian (spatial emanator) cần bằng chứng hiệu lực gần điều kiện dùng thực trước khi tiền thẩm định. Hướng dẫn WHO PQT/VCP Module 5 (bản v0, 08/2025) yêu cầu ba nghiên cứu bán thực địa ở các vùng địa lý khác nhau, tuân thủ GLP. Phương pháp điển hình là nghiên cứu nhà thử nghiệm (experimental hut) với tình nguyện viên (người ngủ hoặc bắt muỗi đáp — HLC); thiết kế Latin square để xoay người ngủ giữa các nhà, hạn chế nhiễu vị trí và người hấp dẫn. Mẫu thử gồm sản phẩm chưa già và đã già nhân tạo/thực địa; đối chứng âm và dương (sản phẩm đã tiền thẩm định cùng kiểu tác động). Điểm cuối thường gồm ức chế hút máu, ức chế đáp/đậu, bảo vệ cá nhân, knockdown và chết sau 24 giờ; chết đối chứng sau 24 giờ không được vượt 10%. Đây là cầu nối giữa thử lab/free-flight room và đánh giá cộng đồng.

15/10/2026· 3 phút đọc
Đọc bài →
Góc trẻ em & trường học

Gặp tai kẹp: thám tử nhí không cầm càng đuôi — quét hoặc hút sạch, báo người lớn, chúng không độc

Tai kẹp (earwig) dễ nhận nhờ cặp càng ở đuôi trông như kéo. UC IPM cho biết càng dùng để tự vệ nhưng tai kẹp nói chung không tấn công người, không độc, và không chui vào tai người như lời đồn. Chúng hoạt động ban đêm, ban ngày trốn chỗ tối ẩm: dưới ván, lá mục, chậu cây. Trong vườn chúng vừa ăn rệp vừa có thể gặm cây non, hoa, trái mềm. Quy tắc thám tử nhí: không cầm, không đập, không nhét vào hộp kín gần mặt; nếu thấy trong nhà thì báo người lớn quét hoặc hút sạch, bịt khe cửa. Người lớn giảm chỗ trú bằng cách dọn lá, ván, giảm ẩm quanh nhà và đặt bẫy báo giấy cuộn hoặc lon dầu.

14/10/2026· 4 phút đọc
Đọc bài →

Có câu hỏi về côn trùng tại cơ sở của bạn?

Gửi ảnh chụp mẫu (kèm nơi phát hiện, thời gian, số lượng) hoặc nhu cầu khảo nghiệm — chúng tôi sẽ phản hồi qua email.